معاد از ديدگاه قرآن و روايات

معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ١٤٤

خصوصيات دوزخ‌ در قرآن كريم و روايات، خصوصياتى براى آتش جهنم ذكر شده است. قرآن مى‌فرمايد:
«اذْا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكانٍ بَعيدٍ سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَ زَفيراً» «١» هنگامى كه آتش آنان را از جاى دور مى‌بيند، صداى وحشتناك و خشم‌آلود او را كه با نفس زدن شديد همراه است، مى‌شنوند.
گويى آتش دوزخ چشم و گوش دارد و چشم به راه دوخته و همچون حيوان گرسنه‌اى كه در انتظار طعمه خويش است، انتظار اين گروه را مى‌كشد.
قرآن كريم در آيه ديگرى دوزخ را با صفت تنگى توصيف كرده و مى‌فرمايد:
«وَ اذا الْقُوا مِنْها مَكاناً ضَيِّقاً مُقَرَّنينَ دَعَوْا هُنا لِكَ ثُبُوراً» «٢» و هنگامى كه در جاى تنگ و محدودى از آن افكنده شوند در حالى كه در غل و زنجيرند فرياد واويلاى آنان بلند مى‌شود! گفتنى است كه اين تنگى به خاطر كوچكى جهنم نيست، بلكه اين تنگى جا در جهنم مانند تنگى و فشار قبر نوعى عذاب بر آنان است؛ چه اينكه قرآن مى‌فرمايد:
«يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزيدٍ» «٣» (به خاطر آور) روزى را كه به جهنم مى‌گوييم: آيا پر شده‌اى؟ و او مى‌گويد: آيا افزون برا ين هم هست؟! در حديثى از امام صادق (ع) نقل شده‌كه جبرئيل (ع) خدمت پيامبر (ص) آمده عرض كرد:
« (محل) ابزار دميدن آتش نهاده شد. حضرت فرمود: اى جبرئيل (محل) ابزار دميدن آتش چيست؟ گفت: اى محمد! همانا خداوند عزّوجلّ فرمان داد كه هزار سال بر آتش دميدند تا