معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٨٦
امير (ع) مىفرمايد:
«تا هنگامى كه كارها پايان پذيرد و روزگار سپرى گردد و رستاخيز نزديك شود، خداوند مردم را از ميان قبرها و آشيانه پرندگان و لانه درندگان و ميدانهاى جنگ بيرون مىآورد، در حالى كه براى انجام فرمان خدا مىشتابند و به سوى معاد و جهان ابدى كه خداوند براى آنان قرار داده. بسرعت بشتابند » «١» اشكال و پاسخ آن تحقق معاد جسمانى، ملازم با اعاده معدوم است و اعاده معدوم محال است؛ چون بدن دنيوى در قبر معدوم مىشود و از بين مىرود.
جواب: هيچ ذرّهاى در اين عالم از بين نمىرود، بلكه از صورتى به صورت ديگر و از شكلى به شكل ديگر، منتقل مىشود. دانشمندان بزرگى چون لاوازيه، ثابت كردهاند كه هرگاه جسمى آتش بگيرد و بسوزد، چنين نيست كه نابود شده باشد، بلكه به صورتهاى ديگرى مانند خاكستر و دود در فضا تبديل مىشود. از طرف ديگر بعضى از شيميدانها به اين نتيجه رسيدهاند كه مادّه نيز مىميرد و تبديل به انرژى مىشود. ولى ثابت شده كه مادّه و انرژى، دو صورت مختلف از شىء واحد هستند. نتيجه اينكه، طبق اصل بقاى ماده و انرژى، بدن آدمى بعد از مرگ مانند ديگر اجسام، تنها حالت تركيبى خود را از دست مىدهد و به عناصر اوّليه تبديل مىشود، نه آنكه بطور كلى از بين برود؛ يعنى همان طورى كه فنا ونيستى اجسام، به معناى تبديل و تبدّل صورتهاست، نه نابود شدن مواد و عناصر اوّليه آنها، پراكنده شدن اجزاى بدن انسان نيز، به معناى نابودى ذرّات اوّليّه بدن نيست، بلكه تنها به معناى بهم خوردن صورت تركيبى آن است و خداوند توانا از همان ذرات پراكنده، بار ديگر بدن او را ساخته و به شكل نخستين آن در مىآورد. «٢» آرى، بدنى كه در قيامت برمىگردد، از جهت مواد آن عين بدن دنيوى است، امّا از جهت شكل و صورت مثل آن نيست؛ زيرا به هر حال، آن هيأت اولى معدوم شده و اعاده كردن عين معدوم محال است.