درس نهم:
معاد جسمانى و معاد روحانى‌ معاد و ديدگاهها معاد، به معناى بازگشت است و منظور اين است كه هر فردى كه در اين جهان موجود است در روز قيامت زنده مى‌شود و تا ابد زنده خواهد بود.
هر چند نسبت به اصل وقوع معاد تقريباً ميان همه فرق اسلامى و بلكه همه اديان الهى و بسيارى از مكاتب فلسفى و كلامى و غير آن اتفاق نظر است، ولى درباره چگونگى وقوع آن، بويژه در چگونه زنده شدن انسانها ميان دانشمندان و صاحب نظران مذاهب و مكاتب اختلاف نظر است. «١» ليكن با بررسى كامل مى‌توان آن را به دو ديدگاه اصلى تقسيم كرد: معاد جسمانى و معاد روحانى.
مجموع نظرات و ديدگاههاى پيرامون معاد عبارت است از:
١- معاد جسمانى، عبارت است از اين كه روح به همين بدن دنيايى برمى‌گردد و محشور مى‌شود. «٢» ٢- معاد روحانى، به اين معنا كه معاد تنها براى روح است و جسم معادى ندارد. اين عقيده جمهور فلاسفه است. «٣» ٣- معاد جسمانى، به اين معنا كه فقط جسم در آن سرا محشور مى‌شود. اين عقيده منكرين روح است. «٤»