درس ششم:
ارتباط دنيا با آخرت‌ معتقدان به جهان آخرت و زندگى پس از مرگ، تفسير يگانه‌اى از رابطه دنيا و آخرت ارائه نداده‌اند؛ بعضى پنداشته‌اند كه همين‌ معاد از ديدگاه قرآن و روايات ٦٨ سؤال شوندگان در قبر ص : ٦٨ وضعى كه در دنيا دارند در آخرت خواهند داشت؛ اگر در اين سو، مال و ثروتى يا موقعيّت اجتماعى داشته باشند، درآن سو نيز خواهند داشت و اگر در اينجا فقير و مسكين باشند، در آنجا نيز فقير و مسكينند:
«وَ ما اظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُدِدْتُ الى‌ رَبّى‌ لَاجِدَنَّ خَيْراً مِنْها مُنْقَلَباً» «١» باور نمى‌كنم قيامت بر پا گردد! و اگر به سوى پروردگارم باز گردانده شوم (وقيامتى در كار باشد) جايگاهى بهتر از اينجا خواهم يافت! برخى عكس اعتقاد ذكر شده را پنداشته و تصوّر كرده‌اند كه هر اندازه در دنيا، در ثروت و تنعّم به سر برند، همان اندازه در آخرت محروم خواهند بود و هر قدر در اينجا فقير باشند، در آنجا ثروتمند خواهند بود و بطور كلى هر سرورى در دنيا، موجب ناخوشى در آخرت خواهد بود. «٢» طبق آيات و روايات، اين دو طرز تفكّر، غلط است؛ چه بسيار كسانى كه در دنيا محروم و مستضعف بوده‌اند و در آخرت نيز به خاطر پيروى از مستكبران دچار عذابهاى گوناگونى خواهند بود. «٣» و در سوى ديگر، افراد شايسته بسيارى هستند كه در نظام دنيايى، داراى مال و مكنت و سلطنت بوده‌اند و در آخرت نيز از ناز و نعمت بهشت برخوردار خواهند بود. از مصاديق بارز اين دسته، حضرت سليمان (ع) است كه خداوند