معاد از ديدگاه قرآن و روايات

معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٥٣

عليها در خطبه معروفى كه در مقابل يزيد ايراد نمود، همين آيه را درباره‌اش قرائت كرد و يزيد را از مصاديق بارز اين آيه دانست. «١» مسؤول قبض ارواح‌ روح انسان كه حقيقت انسان است، توسط فرشته مرگ گرفته شده، به جهان ديگر برده مى‌شود. «٢» بر طبق پاره‌اى روايات، انسان در خواب به نوعى قبض روح مى‌شود؛ بگونه‌اى كه ارتباط و علقه روح و جسم بطور كلّى از هم قطع نشود، بخلاف مرگ كه روح از جسم بكلى جدا مى‌شود. از اين جهت، در آيات و روايات از قبض روح، تعبير به «توفّى‌» شده است كه به معناى قبض و دريافت كامل است. «٣» همه امور جهان، در حيطه قدرت الهى است؛ از جمله گرفتن جانها:
قرآن در اين مورد مى‌فرمايد:
«اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حينَ مَوْتِها» «٤» خداوند، جانها را هنگام مرگ، بطور كامل قبض و دريافت مى‌كند.
البته، خداوند تدبير امور جهان را به واسطه فرشتگان مقرّب خود انجام مى‌دهد و گرفتن جانها را به فرشته‌اى بزرگ به نام عزرائيل كه به او «ملك الموت» گفته مى‌شود، وانهاده است:
«قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذى‌ وُكِّلَ بِكُمْ» «٥» بگو: فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده (روح) شما را مى‌گيرد.
و اين فرشته مقرّب خدا، فرشتگان بسيارى را براى گرفتن جانها مأمور مى‌سازد و