معاد از ديدگاه قرآن و روايات - علامی، ابوالفضل - الصفحة ٢٨
٤- دليل امكان از بهترين دلايل امكانِ وجود يك شىء، وقوع آن در عالم خارج است.
با نگاهى اجمالى به طبيعت، همه ساله مىبينيم كه زمين، درختان، نباتات و بسيارى از موجودات، در فصل زمستان، حيات ظاهرى خود را از دست مىدهند و در طليعه فصل بهار و سپرى شدن زمستان، تحرّك، جنب و جوش و زندگى دوباره خود را آغاز كرده، سبزه و خرّمى همه جا را فرا مىگيرد.
قرآن كريم، براى نفى استبعاد وقوع معاد، بارها مسأله زنده شدن زمين مرده را به عنوان گواه انتخاب كرده و در مقابل منكران معاد كه هيچ دليلى بر مدّعاى خود به غير از بعيد شمردن معاد نداشتند، اقامه مىكند:
«فَانْظُرْ الى اثارِ رَحْمَةِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْىِ الْارْضَ بَعْدَ مَوْتِها انَّ ذلِكَ لَمحْىِ الْمَوْتى» «١» به آثار رحمت خدا بنگر كه چگونه زمين را بعد از مرگش زنده مىكند؛ همان خدا زندهكننده مردگان است.
روزى يكى از اصحاب به پيامبر اكرم (ص) چنين گفت:
اى رسول خدا، چگونه پروردگار مردگان را زنده مىكند و نشانه (و نمونه) آن در جهان خلقت چيست؟
پيامبر (ص) فرمود:
آيا از سرزمين قبيلهات گذر نكردهاى در حالى كه خشك و مرده بود و سپس از آنجا عبور كنى در حالى كه از خرّمى و سر سبزى گويى به حركت در آمده است؟
عرض كرد:
بله، اى رسول خدا (ص)! پيامبر (ص) فرمود:
اين گونه خداوند مردگان را زنده مىكند و اين نشانه و نمونه او در آفرينش است. «٢»