جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - پژوهشکده انقلاب اسلامی - الصفحة ٥٤
اسلامى مخالف را در داخل خاك عراق كاهش داد. از اين رو «مجلس اعلاى انقلاب اسلامى عراق» با الهام از انديشههاى سيد محمد باقر صدر در خارج از عراق تشكيل شد، چنين اقدامى ادامه حيات و فعاليت اندك نهضت اسلامى را در داخل عراق نيز فراهم آورد. امّا اندكى بعد از پايان جنگ تحميلى، نارضايتى جديد ضد دولتى در واكنش به سلطه مستبدانه بعثيها در شيعيان جنوب آن كشور بروزكرد. بنابراين از سال ١٣٦٨ ه. ش.
به بعد ناراضيان شيعى مردابهاى جنوب عراق بارها توسط نيروى هوايى عراق بمباران شدند. اين اقدامات كمكى به توقف نارضايتى نكرد بلكه نارضايتى گستردهترى با آغاز حمله عراق به كويت و بويژه پس از شكست عراق از ائتلاف غرب، در مناطق شمال (كردها) و جنوب عراق (شيعيان) به وجود آمد. «١» هدف مبارزان شمال و جنوب عراق سرنگون ساختن رژيم بعث بود. صدام با وعده اعطاى خودمختارى به كردهاى شمال آنان را از ادامه قيام مسلحانه ضد بعثى و همراهى با قيام شيعيان عراق بازداشت. امّا شيعيان برپايه اين انديشه كه اكثريت جمعيت عراق شيعه مذهبند و حاكمان سياسى عراق كافر و وابسته به قدرتهاى استعمارىاند، همچنان برخواسته قديمى خود مبنى بر لزوم برپايى يك دولت مستقل و در عين حال اسلامى باقى ماندند. «٢» قيام شيعيان عراق از مساجد، حسينيه ها، شهرهاى مذهبى و با شعار «الله اكبر» و با رهبرى روحانيت آغاز و تداوم يافت. از اين رو در زمان كوتاهى قيام به شهرهاى زيادى گسترش پيدا كرد، بگونهاى كه بصره به تصرف و كنترل انقلابيون شيعى در آمد. پس از آن مبارزان شيعى براى سرنگونى صدام تا سى كيلومترى بغداد پيشروى كردند، «٣» امّا قيام با شكست مواجه شد. مهمترين دلايل اين شكست عبارت بودند از:
١- ادامه ناآرامىهاى جنوب عراق ممكن بود به سقوط حكومت صدام و استقرار يك حكومت شيعى در جنوب، مركز و شرق عراق منجر شود. چنين اتفاقى براى منافع حياتى آمريكا و متحدان آن در منطقه ناخوشايند بود. به همين دليل آمريكا و متحدينش حضور يك حكومت بعثى ضعيف را مناسبتر از شكلگيرى يك حكومت شيعى