درس چهاردهم: نهضتهاى اسلامى در ساير كشورهاى مسلمان (٢)
نهضت اسلامى تركيه و سومالى در اين درس مورد بررسى قرار مى‌گيرد، زيرا تركيه و سومالى دو كشور اسلامى اند كه از اهميت بالايى برخوردارند. اهميت تركيه به آن جهت است كه زمانى دولت عثمانى به مركزيت قسطنطنيه (استانبول فعلى) به عنوان يكى از پهناورترين امپراتوريهاى جهان و نيز بزرگترين خلافت اسلامى، محسوب مى‌شد. امّا پس از فروپاشى آن در پايان جنگ جهانى اوّل بر خرابه هايش يك نظام غير دينى (لائيك) بر پا شد. اهميت سومالى نيز به اين دليل است كه به عنوان يك كشور اسلامى، از مجموعه كشورهاى شاخ آفريقا «١» به حساب مى‌آيد و در منطقه استراتژيك شرق آفريقا، بر تنگه باب المندب در خليج عدن، اشراف دارد.
جنبش اسلامى در تركيه‌ تركيه امروزين از سال ٨٣٢ ه. ش./ ١٤٥٣ م. به مدت پنج قرن تحت حاكميت امپراتورى عثمانى قرار داشت. امّا امپراتورى عثمانى در طى اين مدت همواره در اوج قدرت نبود، بلكه از اواسط قرن ١٢ ه. ش./ ١٦ م. نشانه هاى ضعف در آن پديدار گشت، اين ضعفها به همراه هجوم گاه و بيگاه بيگانگان و مهمتر از همه، شكست از متفقين در جنگ جهانى اوّل، منجر به تجزيه آن در سال ١٢٩٧ ه. ش./ ١٩١٨ م. گرديد.
شش سال بعد از آن، مصطفى كمال پاشا (آتاتورك) خلافت اسلامى را ملغى‌ اعلام كرد،