مبارزه ضد دولتى از سوى مسلمانان نيز تشديد گرديد. «١» هدفهاى جنبش اسلامى تونس از آغاز تا سالهاى منتهى به تأسيس جنبش «النهضه» شامل دستيابى به استقلال وپس از آن تلاش براى وادار كردن دولت به اجراى قوانين اسلام در سطوح مختلف جامعه بود. در اين راستا جنبش در نيل به استقلال، به سياست همگرايى و ائتلاف باگروههاى ضد استعمارى ديگر تونس پرداخت، ولى جنبش اسلامى در وارد صحنه كردن اسلام در زندگى سياسى اجتماعى جامعه، از پشتيبانى گروههاى سياسى ديگر بهره مند نيست..
ب- هدايت گران و دستاوردهاى مبارزه اسلامى:
«على بن خليفه»، يكى از نخستين افرادى است «٢» كه قيام مردم عليه اشغالگران فرانسوى در سالهاى اواخر قرن ١٣ ه. ش./ ١٩ م. را هدايت كرد. پس از او رهبرى مبارزات ضد استعمارى را قشر تحصيل كرده غرب زده بر عهده داشت كه در رأس آن حبيب بورقيبه بود، ديگر گروهها و مردم در مصاف با اشغالگران از دستورات «حزب نئودستور» «٣» بورقيبه پيروى مى كردند. آنها حتى در انتخابات ١٣٣٥ ه. ش./ ١٩٥٦ م. نيز از اين حزب پشتيبانى كردند و در نتيجه حزب مذكور با پيروزى قاطع ٩/ ٩٨ درصدى به رياست دولت برگزيده شد.
با آغاز رياست جمهورى حبيب بورقيبه، مردم، گروهها و رهبران سياسى اجتماعى‌