جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - پژوهشکده انقلاب اسلامی - الصفحة ١٤٠
آزاديبخش در جهان سوم بود. با مرورى بر سابقه و علل حركت اسلامى در بحرين، مىتوان دلايلى را به شرح ذيل در صحت ادعاى فوق اقامه كرد.
انگيزهها و هدفها در جنبش اسلامى بحرين تاريخ مبارزات سياسى اسلامى مردم بحرين، مهمترين محركها (انگيزهها) و آرزوهاى (هدفهاى) نهضت اسلامى بحرين را به اين شرح بيان مى كند:
الف- حاكميت خاندان آل خليفه: مردم بحرين هيچ گاه موافق حاكميت خاندان آلخليفه نبودهاند، حداقلِ دلايل اين مخالفت دو چيز است: اوّل اينكه خاندان آل خليفه بحرينى نيستند بلكه از اقليت سنى مذهب مهاجرى هستند كه در پى اختلافات مذهبى با قبيله «بنى كعب» در زمان رياست «شيخ نصرالله خان» والى منصوب «كريم خان زند» بر بحرين، از كويت وارد بحرين شده اند. دوم اينكه به قدرت رسيدن خاندان آل خليفه بر اساس خواست و رضايت مردم صورت نگرفته، بلكه آل خليفه پس از مرگ شيخنصرالله خان و در قبال قبول دو شرطِ پرداخت ماليات به ايران و باقى ماندن در تحت الحمايگى ايران، قدرت را در بحرين در دست گرفته و با پذيرفتن تحت الحمايگى انگليس در سال ١١٩٩ ه. ش./ ١٨٢٠ م. قدرت را حفظ كرده است. «١» ب- وابستگى رژيم بحرين به غرب: آل خليفه در سال ١١٩٩ ه. ش./ ١٨٢٠ م.
بر خلاف اين تعهد كه همواره تحت حاكميت ايران باقى بماند، عمل كرد و با انعقاد پيمانى با انگلستان، اداره گمركات، تجارت و امنيت داخلى و خارجى خود را به مأموران انگليسى سپرد. تحتالحمايگى بحرين در سال ١٢٥٩ ه. ش./ ١٨٨٠ م. با امضاى پيمان زير مورد تائيد مجدد قرار گرفت.
«من عيسى بن آل خليفه شيخ بحرين بدين وسيله خودم و جانشينانم را در برابر دولت بريتانيا متعهد مى سازم كه از مذاكره يا انعقاد هر نوع پيمان باهر كشور يا دولتى غير از