جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - پژوهشکده انقلاب اسلامی - الصفحة ١١٠
ويژه پس از شكل گيرى «جبهه نجات اسلامى الجزاير» خواهان نيل به حكومت است.
الف- اسلام و نقش آن در مبارزات گذشته الجزاير:
مبارزات سياسىِ معاصر مردم الجزاير ناشى از دو انگيزه كاملًا متفاوت است. نخست اينكه مسلمانان كوشيدند استعمارگران را از كشور الجزاير بيرون برانند و به سلطه آنان خاتمه دهند. دوم آنكه پس از استقلال، در اثرِ بى اعتنايى رژيم نسبت به اسلام انگيزه جديدى براى مبارزه سياسى حركت اسلامى الجزاير پديد آمد.
به بيان عميق تر الجزاير در سال ١٢٠٩ ه. ش./ ١٨٨١ م. به منظور توسعه ارضى و كسب بيشتر درآمد تجارى، به اشغال فرانسه درآمد. فرانسويها از همان آغاز براى فراهم آوردن زمينه اقامت طولانى در الجزاير، به انهدام فرهنگ اسلامىِ بومى و به اطاعت درآوردن مردم با توسل به خشونت، اقدام كردند. مردمِ مسلمان در واكنش به سلطه فرهنگى، سياسى و اقتصادى فرانسه، دست به قيامهاى متعددى زدند كه قيام «امير عبدالقادر» در سالهاى نخست اشغال الجزاير و قيام هشت ساله مردم الجزاير در سال ١٣٣٣ ه. ش./ ١٩٥٤ م. از مهمترين آن به شمار مىرود. «١» اين مبارزات منجر به استقلال الجزاير شد.
رهبرى قيام و حركت اسلامى دوره قبل از استقلال الجزاير را عموماً علماى مذهبى بر عهده داشتند. امير عبدالقادر اولين رهبر حركت اسلامى الجزاير در مصاف با استعمار فرانسه به شمار مىرود. وى بارها فرانسويان را شكست داد، آنها در پى اين شكستها حكومت غرب الجزاير را طى پيمانى به عبدالقادر سپردند. ولى بعدها با كمك برخى رؤساى قبايل، عبدالقادر را شكست دادند. «٢» پس از امير عبدالقادر، عالِم مذهبى «شيخ عبدالحميد بن باديس» و بعد از او «شيخ البشير الابراهيمى» با تشكيل «جمعية العلماء المسلمين» رهبرى قيام ضد استعمارى را بر عهده داشتند، اين جمعيت با ائتلاف در «جبهه آزاديبخش ملى» به ايفاى نقش