درس سوم: نهضتهاى اسلامى ايران‌ در درس حاضر مهمترين نهضتها و قيام‌هاى اسلامى معاصر ايران تا قبل از سال ١٣٤٠ ه. ش. بررسى مى‌شود؛ زيرا، اولًا بر اساس نامه امام خمينى (ره) «١» در خصوص تدوين تاريخ انقلاب اسلامى، وقايع سالهاى ١٣٤١ ه. ش. به بعد جزو زمينه‌هاى آغازين انقلاب اسلامى ايران است. ثانياً درباره وقايع دهه ٤٠ و ٥٠ خورشيدى در كُدها و دوره‌هاى ديگر به تفصيل سخن رفته است.
١- جنبش تنباكو امتياز توتون و تنباكو يكى از امتيازاتى است كه در جريان سومين و آخرين سفر ناصرالدين شاه به فرنگ به ماژور جرالد تالبوت، تبعه يهودى دولت انگليس، واگذار شد.
اين امتياز كه در سال ١٢٦٩ ه. ش./ ١٨٩٠ م. در شهر برايتُن انگليس در پانزده فصل و به مدت پنجاه سال و با پرداخت رشوه كلان به شاه، صدراعظم و دربار «٢» به امضاء رسيد، شامل خريد، فروش، توزيع (و حمل و نقل) و صدور انحصارى توتون و تنباكو مى‌شد.
علاوه بر آن تالبوت (صاحب‌امتياز) و شركايش و شركتى كه براى انتفاع از امتياز تنباكو تأسيس كردند (شركت سلطنتى تنباكو يا كمپانى رژى) ازمعافيت حقوق، عوارض گمركى و ماليات توتون و تنباكو در طى مدت قرارداد، برخوردار شدند. در عوض صاحب امتياز