جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر
 
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص

جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - پژوهشکده انقلاب اسلامی - الصفحة ٦٩

جنبش آزاديخواهى در لبنان تا زمان استقلال‌ تاريخ قبل از استقلالِ لبنان، شاهد وقوع جنبشها و نهضتهاى چندى بوده است. علل اصلى اين جنبشها نخست به اختلافات مذهبى و مبارزه فرقه‌اى بر سر تصاحب قدرت برتر سياسى بين مسلمانان و مسيحيان، مانند آنچه را كه بين «دروزيهاى مسلمان» و «مارونيهاى مسيحى» در سال ١٢٣٩ ه. ش. ١٨٦٠/ م. روى داد و سپس به تلاش براى كسب استقلال از سلطه امپراتورى عثمانى و آنگاه فرانسه همانند «جنبش اعتصابها» «١» در سالهاى بين ١٣١٢ تا ١٣١٤ ه. ش./ ١٩٣٣ تا ١٩٣٥ م. برمى‌گردد.
همانطورى كه اشاره شد، اختلافات مذهبى و درگيريهاى فرقه‌اى، مهمترين و عمده‌ترين علل ناآراميها و حركتهاى سياسى لبنانِ قبل از جنگ جهانى اوّل را تشكيل مى‌دهد. در اين راستا درگيريهاى زيادى به وقوع پيوسته است كه كشتار مسلمانان توسط صليبيون در قرون شش و هفت ه. ش./ دوازده و سيزده م. قتل عام مكرر شيعيان از سوى پيروان صلاح الدين ايوبى (ايوبيون)، حُكّام مماليك و احمد پاشا در عكاّ و نيز جنگهاى خونين دروزيها و مارونيها در اواسط قرن سيزده ه. ش. از مهمترين آن به شمار مى‌رود. اين وقايع توسط حُكّام مسيحى و سنى و يارهبران مذهبى و به منظوركسب قدرت سياسى، تثبيت و گسترش آن و يا حفظ موجوديت مذهبى صورت گرفته است. «٢» اين رقابتهاى مذهبى و فرقه‌اى، دو نتيجه به همراه داشته است: اوّل آن كه شكاف مذهبى و فرقه‌اى را تشديد و قدرت هر يك از آنها را كاهش داد. بر اين اساس، فرقه‌هاى مذهبى براى حفظ موجوديت و يا حفظ قدرت سياسى به قدرتهاى خارجى متوسل شدند.
به گونه‌اى كه فرانسه، روسيه تزارى وانگلستان به ترتيب به حمايت از مارونيها، «ارتدوكسها» و «پروتستانها» پرداختند. دوم آن كه، منجر به دخالت نظامى و سياسى مستقيم كشورهاى اروپايى در منطقه لبنان شد كه نخستين آن در اواسط قرن سيزده ه. ش./ نوزده. م.
روى داد. طى اين دخالت نظامى، فرانسه به نمايندگى از كشورهاى اروپايى براى پايان دادن به جنگ مارونيها و دروزيها وارد منطقه شد. نتيجه چنين اقدامى امضاى دو پروتكل بين طرفهاى درگير و حاميان آن بود. مطابق اين توافقها اداره «جبل لبنان» «٣» به يك‌