جنبشها و نهضتهاى سياسى اسلام معاصر - پژوهشکده انقلاب اسلامی - الصفحة ١٩
درس اول: تعاريف و كلّيات قبل از ورود به مباحث اصلى، توضيح واژههاى به كار رفته در عنوان كتاب ضرورى است، زيرا تعريف و تعيين حدود واژههاى مورد استفاده در هر نوشته و گفتگو، حداقل به دو جهت ضرورت دارد:
اول: يك واژه ممكن است داراى معانى مختلف و متعدد باشد. (مانند كلمه شير)
دوم: گاه واژهاى بر اثر تحوّلات علمى و يا تغييرات زمانى دچار تحوّل مفهومى مىگردد. (مانند واژه استراتژى «١») بنابراين، مشخص كردن معناى واژههاى بهكار رفته در موضوع كتاب، (مانند جنبش، نهضت، سياست، معاصر و ...) بحث و گفتگوى نوشته حاضر را از افتادن به بيراهه و به دست دادن نتايج و برداشتهاى نامطلوب باز مى دارد.
١- نهضت و جنبش واژههاى جنبش و نهضت، در لغت و اصطلاح، داراى معنا و تعريف واحدى هستند. اين دو در لغت به معناى حركت، جنبيدن و مانند آن آمدهاند، «٢» و در اصطلاح، جنبش و نهضت به حركت و يا تلاش سنجيده و مداوم گروهى براى رسيدن به هدفهاى مشترك اطلاق مىشود. «٣» جنبش و نهضت ممكن است اصْلاحى و يا انقلابى باشد. جنبش اصلاحى درصدد ايجاد تغيير آرام و تدريجى در برخى از جنبههاى فكرى و اجتماعى يك جامعه بدون دگرگون كردن حكومت موجود صورت مىگيرد. در حالى كه نهضت انقلابى به سرعت و ناگهانى اقدام