درس سيزدهم: نهضتهاى اسلامى در ساير كشورهاى مسلمان (١)
در درس حاضر، جنبش اسلامى بحرين و عربستان مورد بررسى قرار مى‌گيرد. اين گزينش به دليل پايدار، قديمى و در عين حال مستمر بودن جنبش اسلامى در آنها مى‌باشد. قدمت اين جنبشها، موجب شد تا اقدام عربستان در تشكيل مجلس مشورتى (سال ١٣٧٢ ه. ش.) و اضافه شدن اعضاى مجلس مشورتى بحرين (در سال ١٣٧٥ ه. ش.) براى كنترل كامل حركت اسلامى در آن دو كشور ناكام بماند. در عوض طى سالهاى اخير و بويژه پس از جنگ نفت، عمان با تأسيس يك مجلس مشورتى، قطر با تصويب قانون انتخاب شهرداريها، امارات متحده عربى با تصويب قانون اساسى و كويت با اجراى مجدد برگزارى انتخابات مجلس ملّى در مهار حركت اسلامى ضد دولتى موفقيت بيشترى داشته‌اند. «١» جنبش اسلامى بحرين‌ اگر چه بحرين گاهى تحت اشغال بيگانگان (پرتغاليها و انگليسيها) بوده است، ولى از زمان هخامنشيان تا قبل از استقلال در سال ١٣٥٠ ه. ش./ ١٩٧١ م. جزيى از خاك ايران به شمار مى‌رفت.
دولت انگلستان در سال ١٣٥٠ ه. ش./ ١٩٧١ م. نيروهاى نظامى خود را از بحرين خارج كرد. اين اقدام انگلستان بيش از آنكه نمودار ناتوانى در تأمين هزينه‌هاى استقرار نيروهايش در شرق «كانال سوئز» باشد، متأثر از بيدارى ملتها و ظهور نهضتهاى‌