اوّليه در پيدايش و تداوم حركت اسلامى تونس است. بر اين اساس هنگامى كه تونس در سال ١٢٦٠ ه. ش./ ١٨٨١ م. بر پايه «پيمان قصر السعيد» (پيمان باردو) و بر اثر فشار نظامى فرانسه به تحت‌الحمايگى «١» آن كشور درآمد، مردم مسلمان شهرهاى قيروان، صفاقيس، جزيره جربه، ساحل خليج قابس وحاشيه مرز ليبى به قيام عليه فرانسويان دست زدند كه موفقيت چندانى به همراه نداشت. اما بعد از جنگ جهانى دوم، بار ديگر تونسيها به تأثير از جو استقلال خواهى ساير كشورها وبه منظور كسب آزادى و استقلال به مبارزه مسلحانه ضد فرانسوى مبادرت كردند. «٢» تونس در سال ١٣٣٣ ه. ش./ ١٩٥٤ م. به استقلال دست يافت، اما همانطور كه گفته شد، استقلال كشور، موجب توقّف حركت اسلامى نشد؛ زيرا انگيزه‌هاى جديدى موجب تداوم اين حركت گرديد از جمله اين انگيزه‌ها، مبدل شدن رژيم تونس به يك رژيم مستبد و استقرار نظام تك حزبى ومهمتر از همه اتّخاذ سياستهاى ضد اسلامى چون تلاش براى غربى ساختن جامعه، ممنوع كردن تعدد زوجات، مجاز بودن سقط جنين، محكوم كردن پوشيدن چادر، حذف دادگاههاى مذهبى، كنترل مساجد، اجبارى كردن فراگيرى زبان فرانسه در مدارس، فعاليت علنى كمونيستها و ... بود. «٣» اگر چه بركنارى «حبيب بورقيبه»- اولين رئيس جمهور پس‌از استقلال تونس- به بهانه كهولت سن و فقدان كارايى از سوى «زين‌العابدين‌بن على» در سال ١٣٦٦ ه. ش./ ١٩٨٧ م.
صورت گرفت، ولى در واقع كودتاى بدون خونريزى بن على- معروف به كودتاى سفيد- به منظور جبران ضعف رژيم بورقيبه در سركوب حركت اسلامى تونس روى داد. در نتيجه از سال ١٣٦٨ ه. ش. على رغم اعطاى آزاديهاى سياسى در دو سال نخست كودتا، موج جديدى از خفقان، سركوب شديد و مبارزه با اسلام انقلابى آغاز شد. در پى آن‌