اطلاعات در اسلام - رضوان طلب، محمدرضا - الصفحة ١٨٤ - ٤ شواهد و نشانهها

شهودى بر اين ماجرا اقامه كرده بود [١]. تقاطع اطلاعات موجب ارزيابى اطّلاعاتِ اوليه و كشف واقعيت گرديد.

٤. شواهد و نشانه‌ها

يكى ديگر از روشهاى ارزيابى گزارشها، بررسى نشانها و ادلّه‌اى است كه مى‌تواند ما را به شناخت واقعيت رهنمون سازد. وقتى يوسف صديق به ناپاكى متهم گرديد و گزارش دادند كه او در خانۀ عزيز مصر، به همسر وى قصد سوء داشته است و او منكر بود، مردى از بستگان زليخا به يك نكتۀ فنّى در بررسى گزارش اشاره كرد و گفت: اگر پيراهن يوسف (ع) از جلو پاره شده، دليل بر صدق گفتار زليخا است و اگر پيراهن او از پشت شكافته‌شده، زليخا افترابسته و يوسف راستگوست. پس‌از بررسى معلوم شد كه پشت پيراهن او در حال فرار از گناه پاره شده است. [٢]

در جريان گزارش پيمان‌شكنى بنى قريظه، يكى ديگر از مأموران بررسى و تحقيق پيامبر اكرم (ص) ، زبير بن عوام بود كه به منظور ارزيابى گزارش رسيده به منطقه اعزام گرديد. او همين كه ديد يهود با اصلاح ديوار حصارهاى اطراف و جاده كشى و تمهيداتِ ديگر، طرح خيالى خود يعنى به دست آوردن حكومت را پياده مى‌كنند، خدمت حضرت برگشت و اين فعّاليتها را به عنوان شاهد صدق گزارش رسيده تلقى كرد و به حضرت اطمينان داد كه آنان دست به پيمان‌شكنى زده‌اند. [٣]