اطلاعات در اسلام - رضوان طلب، محمدرضا - الصفحة ١٥٤ - ٧ بازپرسى و بازجويى

يك نوع تخليۀ اطّلاعاتى رايگان است و در اصطلاح با عنوان تحقيقات محلّى از آن ياد مى‌شود كه در اينجا به ذكر نمونه‌هايى از آن مى‌پردازيم:

الف-بازپرسى اتّفاقى يا تحقيقات محلّى

پيامبر اكرم (ص) آنگاه كه سپاه خود را در نزديكى بدر مستقر ساخت، به همراه يكى از صحابۀ خود براى جمع‌آورى اطّلاعات حركت كرد تا به پيرمردى از اعراب محلّى رسيد و از او پرسيد:

- از قريش و از محمّد [ص] چه خبر دارى؟

- من خبرى به شما نمى‌دهم تا خود را معرّفى كنيد.

- تو آنچه مى‌دانى بگو تا ما هم خودمان را معرفى كنيم.

- همين!

- بلى، حتماً.

- به من خبر رسيده كه محمّد [ص] فلان روز از مدينه خارج شده است و اگر اين خبر صحيح باشد، او امروز در فلان‌جا خواهد بود (دقيقاً اردوگاه پيامبر را نشان داد) و من شنيده‌ام كه قريش فلان روز مكّه را ترك گفته‌اند و اگر اين خبر صحيح باشد، امروز بايد در فلان منطقه باشند. حالا شما بگوييد از كجا هستيد؟

پيامبر (ص) فرمود:

ما از آب هستيم و با دست به سوى عراق اشاره كرد. (اين پاسخ دو وجه دارد: ممكن است منظور خلق شدن از آب باشد و احتمال دارد مراد سرزمين عراق باشد و همين برداشت دوم را اعرابى از پاسخ حضرت داشت.) پس از آن پيامبر (ص) به اردوگاه خود برگشت. [١]