ابن قدامه، المغنى ١٦٥/٩ و سرخسى و المبسوط ٣/١٠ و عسقلانى، الجهاد و السير من فتح البارى / ١٢٣؛ ٤ - ابن قدامه، المغنى ١٧٠/٩ و عسقلانى، الجهاد و السير من فتح البارى / ١٣٣؛ ٥ - ابن قدامه، المغنى ١٦٧/٩ و عسقلانى، الجهاد والسير من فتح البارى / ١٣٠؛ ٦، ٧، ٨ و ٩ - ابن قدامه، المغنى ١٦٤/٩، ١٦٩-١٦٨ و ١٧٢؛ ١٠ - ابن قدامه، المغنى ٩ / ١٧٢ و المبسوط ٣٠/١٠؛ ١١، ١٢ و ١٣ - ابن قدامه، المغنى ١٦٤/٩-١٦٣ و ١٦٦؛ ١٤ - ابن قدامه، المغنى ١٦٥/٩ و الجهاد و السير من فتح البارى / ٨٨؛ ١٥، ١٦، ١٧، ١٨ و ١٩ - ابن قدامه، المغنى ١٦٦/٩، ١٧٤ و ١٧٧؛ ٢٠ - ابن قدامه، المغنى ١٦٦/٩ و المبسوط ١٧/١٠ و الجهاد و السير من فتح البارى / ١١٨؛ ٢١ - ابن قدامه، المغنى ١٧٥/٩ و الجهاد و السير من فتح البارى / ٢٠١؛ ٢٢ و ٢٣ - ابن قدامه، المغنى ١٦٧/٩، ٢١٦، ٢٤٤ و ٢٨٥؛ ٢٤ و ٢٥ - ابن قدامه، المغنى ١٦٦/٩ و ٢٠٧ و المبسوط ٤/١٠ و ٢٣؛ ٢٦، ٢٧ و ٢٨ - ابن قدامه، المغنى ١٦٧/٩، ١٧٥ و ١٧٨؛ ٢٩ - ابن قدامه، المغنى ١٧٧/٩ و الجهاد و السير من فتح البارى / ٢٣٦؛ ٣٠ - ابن قدامه، المغنى ٢٣٠/٩ و المبسوط ٣١/١٠؛ ٣١ - ابن قدامه، المغنى ١٧٧/٩؛ ٣٢ - ابن قدامه، المغنى ٢٣١/٩ و المبسوط ٦٥/١٠؛ ٣٣ - ابن قدامه، المغنى ٢٣٠/٩ المبسوط ٣١/١٠ و ٦٤ و الجهاد و السير من فتح البارى / ٢٣٢؛ ٣٤ - ابن قدامه، المغنى ٢٥٥/٩؛ ٣٥ - ابن قدامه، المغنى ٢٦١/٩؛ ٣٦ - ابن قدامه، المغنى ٢٤٩/٩ و ٢٥٠ و الجهاد و السير من فتح البارى / ٢٢٣؛ ٣٧ - اين قدامه، المغنى ٢٦٨/٩ و المبسوط / ٧؛ ٣٨ - فقه سياسى ٥ / ٣٥٣-٣٤٩.

جهاد (با بغاة)

بغى در لغت يعنى بيرون شدن از حد و سامان و در اصطلاح به معناى مخالفت كردن با اوامر دولت عدل اسلامى است، خواه مخالفت مسلحانه باشد خواه نه. اين مخالفت جرم سياسى است و مجرم را باغى (جمع بغاة) گويند. شرط تحقق اين جرم داشتن دارودسته (فئة) نيست. باغى مسلم است و مال او محترم است، اما اگر با دولت بجنگد و در حين جنگ، مالى از او تلف شود، دولت ضامن تلف مال او نيست. اسيران جنگى كه از بغاة گرفته مى‌شود، برده نمى‌شوند. اگر قواى جنگى نداشته باشند، پس از جنگ با آنان، نبايد فراريانشان را تعقيب كرد. جهاد با بغاة، جهاد كامل است. پس اگر نفرهاى دولتى از دست سپاه بغاة بگريزند، مرتكب جرم شده‌اند و اگر در جنگ كشته شوند، شهيد هستند.

غير مسلمانان اگر با دولت اسلامى مخالفت و قيام كنند كفار حربى هستند و از بغاة به شمار نمى‌آيند. (١) حال با توجه به تعاريف و احكام ذكر شده در خصوص بغاة يكى از اقسام جهاد در فقه اسلامى جهاد با بغاة است و آن عبارت است از جنگ داخلى با قيام‌كنندگان عليه خليفۀ حق (٢) كه با وجود داخلى بودن اين نوع جنگ، ولى در فقه در رديف اقسام جهاد آمده است. اصل واژه بغى از اين آيه گرفته‌شده است: (وَ إِنْ طٰائِفَتٰانِ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ اِقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدٰاهُمٰا عَلَى اَلْأُخْرىٰ فَقٰاتِلُوا اَلَّتِي تَبْغِي حَتّٰى تَفِيءَ إِلىٰ أَمْرِ اَللّٰهِ‌). (٣)

مناسبت تاريخى اين آيه چنين بوده است كه بين دو گروه از انصار در مدينه برخورد مسلحانه اى رخ داد و آنگاه كه اين آيه نازل شد، پيامبر (ص) آن را برانصار