سير در زمين و مشى در عرصه مناسبات و معاملات عالم مُلكى هر فرهنگ و تمدنى را با هر رتبه از توانايى و ارجمندى، مستعد تأثيرپذيرى، اختلاط، امتزاج و بالاخره و التقاط مى‌كند؛ چنان‌كه، عموم فرهنگ‌ها و تمدن‌ها با فاصله گرفتن از كانون اصلى و منشأ و مبدأ، پذيراى دگرگونى شدند.

پيام و آيين عموم انبياى عظام الهى (ع) نيز از اين قاعده مستثنى نبوده تا آن‌جا كه گستردگى و ژرفاى اختلاط حق و باطل و نفوذ عوامل برخاسته از گونه‌هاى مختلف شرك و كفر و نفاق، دفتر عهد آن برگزيدگان خداوند را بست تا آن‌كه عهد پيامبر آخرالزمان (ص) رسيد.

اعلام جريان امامت و انتصاب آسمانى على و اولاد على (ع) به عنوان شارح، مفسر، مبين و مجرى احكام الهى و شريعت محمدى (ص)، اگر چه موجب نوميدى كفار شد و اميد كسانى را كه منتظر رحلت نبى اكرم (ص) بودند، بدل به يأس ساخت ليكن، رخنه نفاق و شرك با دلالگى ابليس، بروز گونه‌اى اختلاط و امتزاج حق و باطل را- خارج از مسير امامت سبب شد چنان‌كه مسلمانان نيز چونان امم پيشين مبتلاى فرقه‌ها شدند و ظهور مذاهب گوناگون را به تجربه نشستند.

بيم اختلاط و امتزاج كه لاجرم دور شدن و انحراف از كانون اصلى را سبب مى‌شود در خود امكان التقاط فرهنگى و مادى را دارد از همين‌رو عموم فرهنگ‌ها و تمدن‌ها از جمله مسلمانان همواره نيازمند انجام اصلاحات و در مقاطعى مهم و حساس، محتاج احياگرى‌اند. اصلاح‌گرى، باعث حذف شاخ و برگ‌هاى اضافى و پيراستن پيكره و اندام حيات فرهنگى و مدنى مسلمانان از گياهان هرز و اعوجاج‌هاست البته، مشروط به آن‌كه در سوگيرى اصلى و سير در جاده مستقيم خدشه وارد نشده باشد. حيات و حضور امامان معصوم (ع) در ميان مردم به عنوان مبين و مجرى احكام به شرط مبسوط اليد بودن امام همه امور و معاملات مردم را در مسير مستقيم و حقّ سوق مى‌دهد و هماره سبب اصلاح امور به نحو شايسته مى‌شود.

انحراف مسير خلافت و جانشينى پيامبر (ص) و پس از آن شهادت امام على (ع)، چنان وضعى را در دهه‌هاى اول پس از بعثت به وجود آورد كه بزرگ‌مردى چون حضرت امام حسين (ع)، ناگزير به قيام و برافراشتن پرچم احياى دين و بازگرداندن قافله امت به مسير اصلى و حقيقى شد و براى نيل به اين مقصد، هزينه سنگينى را نيز پذيرا گشت. و اگر چنين نشده بود، اسلام براى هميشه در جاده شرك و نفاق مى‌رفت تا در برهوت كفر براى هميشه مستحيل و مضمحل شود. از اين‌جا، محرم و عاشورا، هماره يادآور احياى دين توسط امام حسين (ع) و ضرورت اصلاحات مبتنى بر شريعت محمدى و سنت ائمه دين (ص) و اصل امامت است. مراجعه به آموزه‌هاى دينى و روايات ما را متذكر اين معنا مى‌شود كه: «اصلاح‌گرى»، مشروط و منوط به:

١. پيراستن ساحت‌هاى اعتقادى، فرهنگى و عملى مسلمين از شائبه‌ها، با تمسك به منابع دينى از مجراى اجتهاد و فقهاى عالى‌مقام و محققان تابع اهل‌بيت (ع)؛

٢. تمسك به فروع دين و به ويژه دو سنت امر به معروف و نهى از منكر، و حج؛

٣. پاسداشت ايامى ويژه چون محرم و عاشورا؛

٤. احياى فرهنگ انتظار در ميان عموم مسلمين؛ است.

تا در اين صورت دين و شريعت اسلام:

١. از فرو غلتيدن در انحراف، اعوجاج و التقاط در امان بماند؛

٢. مسلمانان و مؤمنان تكليف خويش را در همه وجوه به جا آورده باشند؛

٣. زمينه و بستر ظهور احياگر بزرگ و مصلح كل فراهم شود.

مراجعه به همه آنچه كه از مجراى پاسداشت «فرهنگ عاشورا» و «فرهنگ مهدوى» سبب اصلاح‌گرى و احياگرى مى‌شود، اين معنى را متبادر به ذهن مى‌كند كه انجام اين امر مهم، بستگى تام به حيات اصل «تولّى و تبرّى» دارد.

از گذشته تا به امروز؛ غفلت از اين اصل، بدفهمى معانى حقيقى آن، و تفسير خودساخته و خودكامانه از آن باعث شده تا زمينه‌هاى انحراف فراهم آيد؛ چنان‌كه در نقطه عطفى‌