ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٩٤
دعا براى امام زمان (ع)، نردبان قرب
سيد محمدتقى موسوى اصفهانى
خداوند عزوجل فرمان داده است كه به سوى او وسيله گرفته شود و فرموده است:
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَ جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ.[١]
اى كسانى كه ايمان آوردهايد تقواى الهى پيشه كنيد و به سوى او وسيله برگيريد و در راه او جهاد كنيد، باشد كه رستگار شويد.
در اين آيه سه عامل، سبب رستگارى و نجابت معرفى شده كه هر سه در دعا براى حضرت صاحبالزمان (ع) جمع است، زيرا: اولين مراتب تقوا ايمان است و بدون ترديد دعا براى آن حضرت نشانه ايمان و سبب كمال آن است. همچنين از اقسام جهاد با زبان است، كه وسيله به سوى پروردگار رحمان مىباشد و آن را در دو سطح مىدهم.
اول، معنى «وسيله»- آنگونه كه در مجمع البيان
نقل شده است- رشته ارتباط و نزديكى است و ترديدى نيست كه «دعا» رشته ارتباط و نزديك شدن به خداوند متعال است مانند ساير عبادتها كه با آنها قرب و نزديكى حاصل مىشود، و دعا از مهمترين وسايل تقرب و نزديكترين راههاى ارتباط، و ارزندهترين آنها است.[٢]
دوم، منظور از وسيله- خصوصاً در اين آيه شريفه- همان امام معصوم (ع) است، چنان كه در تفسير على بن ابراهيم قمى از امام معصوم (ع) درباره اين آيه نقل شده است كه فرمود:
به وسيله امام به او (خدا) تقرب جوييد.
و در تفسير البرهان از امير مؤمنان على (ع) شده كه در مورد آيه:
وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ.[٣]
فرمود: «من وسيله او هستم.»[٤]
و در مرآت الأنوار از كتاب الواحده به نقل از «طارق بن شهاب» بيان شده است كه گفت: در حديثى اميرالمؤمنين (ع) فرمود:
امامان از آل محمد (ص) وسيله به سوى خداوند و رشته اتصال به عفو او هستند.[٥]
و نيز در كتاب رياض الجنان از «جابر» نقل شده كه پيغمبر اكرم (ص)، در حديثى كه فضيلت خود و خاندانش را بيان مىكرد، فرمود:
ما وسيله به سوى خدا هستيم.[٦]
و در بعضى از زيارتها آمده است:
و آنان را وسيله به سوى رضوانت قرار دادى.
و در «دعاى ندبه» مىخوانيم:
و آنان را مايه رسيدن به قرب خويش و وسيله به سوى رضوانت ساختى.
و در دعاى حضرت زينالعابدين (ع) در روز عرفه مىخوانيم:
و آنان را وسيله به سوى خود و راه به سوى بهشت خويش قرار دادى.[٧]
بنابراين منظور از وسيله، همان امام معصوم (ع) است، و منظور از وسيله برگرفتن به سوى خداوند انجام دادن امورى است كه مايه رضايت و نزديكى به درگاه آن حضرت (ع) مىباشد. خداوند عزوجل براى هر قوم، هدايتكننده و براى هر امت، امامى قرار داده، چنانكه فرموده است:
وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ.
و براى هر قوم هدايتكنندهاى هست.
او، امام (ع) را وسيلهاى براى آنها به سوى خويش تعيين كرده است. پس بر هر قومى لازم است كه هادى و وسيله تقرب خود را به سوى حق بشناسند و هر آنچه موجب نزديك شدن به او و مايه رضايتش هست انجام دهند، زيرا كه بدون شناخت او تقرب سودى ندارد.
از همين رو در حديثى كه مورد قبول شيعه و سنى است از رسول اكرم (ص) آمده است:
من مات و لميعرف إمام زمانه مات ميتةً جاهليّةً.[٨]
هر كس بميرد در حالى كه امام زمانش را نشناخته باشد، به مرگ جاهليت مرده است.
بنابراين آنكه امام زمانش را نشناخته باشد، مثل كسى است كه هيچ يك از امامان را نشناخته و دليل بر اين معنى روايات متواترى است كه بعضى از آنها را بيان مىكنيم.