«وَيَوْمَ يَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً يا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُمْ مِنَ الْإِنْسِ وَ قالَ أَوْلِياؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنا بِبَعْضٍ وَ بَلَغْنا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنا ...؛[١]

و [ياد كن‌] روزى را كه همه آنان را گرد مى‌آورد [و مى‌فرمايد] اى گروه جنّيان از آدميان [پيروان‌] فراوان يافتيد و هواخواهان آنها از [نوع‌] انسان مى‌گويند پروردگارا برخى از ما از برخى ديگر بهره‌بردارى كرد و به پايانى كه براى ما معيّن كردى رسيديم.»

اختلاف انگيزى جنّيان‌

اختلاف انگيزى برخى از جنّيان در ميان انسان‌ها

«... وَ لكِنَّ الشَّياطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَ ما أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبابِلَ ...فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُما ما يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ ...؛[٢]

ليكن آن شيطان [صفت‌] ها به كفر گراييدند كه به مردم سحر مى‌آموختند ... و [لى‌] آنها از آن دو [فرشته‌] چيزهايى مى‌آموختند كه به وسيله آن ميان مرد و همسرش جدايى بيفكنند ...»

«وَلَوْ شاءَ رَبُّكَ لَجَعَلَ النَّاسَ أُمَّةً واحِدَةً وَ لا يَزالُونَ مُخْتَلِفِينَ إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ‌؛[٣]

و اگر پروردگار تو مى‌خواست قطعاً همه مردم را امّت واحدى قرار مى‌داد در حالى كه پيوسته در اختلافند، مگر كسانى كه پروردگار تو به آنان رحم كرده و براى همين آنان را آفريده است و وعده پروردگارت [چنين‌] تحقّق پذيرفته است [كه‌] البتّه جهنّم را از جنّ و انس يكسره پر خواهم كرد.»

اختيار جنّيان‌

جنّيان موجوداتى مختار در عقيده و اجراى كارها:

«وَكَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى‌ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً وَ لَوْ شاءَ رَبُّكَ ما فَعَلُوهُ فَذَرْهُمْ وَ ما يَفْتَرُونَ‌؛[٤]

و بدين گونه براى هر پيامبرى دشمنى از شيطان‌هاى انس و جنّ برگماشتيم بعضى از آنها به بعضى براى فريب [يكديگر] سخنان آراسته القا مى‌كنند و اگر پروردگار تو مى‌خواست چنين نمى‌كردند پس آنان را با آنچه به دروغ مى‌سازند واگذار.»

و [ياد كن‌] روزى را كه همه آنان را گرد مى‌آورد [و مى‌فرمايد] اى گروه جنّيان از آدميان [پيروان‌] فراوان يافتيد و هواخواهان آنها از [نوع‌] انسان مى‌گويند پروردگارا برخى از ما از برخى ديگر بهره بردارى كرد و به پايانى كه براى ما معين كردى رسيديم [خدا] مى‌فرمايد جايگاه شما آتش است ...»

«يامَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا قالُوا شَهِدْنا عَلى‌ أَنْفُسِنا ...وَ شَهِدُوا عَلى‌ أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كانُوا كافِرِينَ‌؛[٦]

اى گروه جنّ و انس آيا از ميان شما فرستادگانى براى شما نيامدند كه آيات مرا بر شما بخوانند و از ديدار اين روزتان به شما هشدار دهند گفتند ما به زيان خود گواهى دهيم [كه آرى آمدند] و زندگى دنيا فريبشان داد و بر ضد خود گواهى دادند كه آنان كافر بوده‌اند.»

«قالَادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيها جَمِيعاً قالَتْ أُخْراهُمْ لِأُولاهُمْ رَبَّنا هؤُلاءِ أَضَلُّونا فَآتِهِمْ عَذاباً ضِعْفاً مِنَ النَّارِ قالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَ لكِنْ لا تَعْلَمُونَ‌وَ قالَتْ أُولاهُمْ لِأُخْراهُمْ فَما كانَ لَكُمْ عَلَيْنا مِنْ فَضْلٍ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْسِبُونَ‌؛[٧]

مى‌فرمايد در ميان امّت‌هايى از جنّ و انس كه پيش از شما بوده‌اند داخل آتش شويد هر بار كه امتى [در آتش‌] درآيد همكيشان خود را لعنت كند تا وقتى كه همگى در آن به هم پيوندند [آنگاه‌] پيروانشان در باره پيشوايانشان مى‌گويند پروردگارا اينان ما را گمراه كردند پس دو برابر عذاب آتش به آنان بده [خدا] مى‌فرمايد براى هر كدام [عذاب‌] دو چندان است ولى شما نمى‌دانيد. و پيشوايانشان به پيروانشان مى‌گويند شما را بر ما امتيازى نيست پس به سزاى آنچه به دست مى‌آورديد عذاب را بچشيد.»

تعلّق مشيّت خداوند به مختار بودن جنّيان‌

و بدين گونه براى هر پيامبرى دشمنى از شيطانهاى انس و جنّ برگماشتيم بعضى از آنها به بعضى براى فريب [يكديگر] سخنان آراسته القا مى‌كنند و اگر پروردگار تو مى‌خواست چنين نمى‌كردند پس آنان را با آنچه به دروغ مى‌سازند واگذار.»