«و آنچه را كه شيطان [صفت‌] ها در سلطنت سليمان خوانده [و درس گرفته‌] بودند، پيروى كردند و سليمان (ع) كفر نورزيد؛ ليكن آن شيطان [صفت‌] ها به كفر گراييدند كه به مردم سحر مى‌آموختند و [نيز از] آنچه بر آن دو فرشته، هاروت و ماروت در بابل فرو فرستاده شده بود [پيروى كردند] با اينكه آن دو [فرشته‌] هيچ كس را تعليم [سحر] نمى‌كردند؛ مگر آنكه [قبلًا به او] مى‌گفتند: ما [وسيله‌] آزمايشى [براى شما] هستيم. پس زنهار كافر نشوى و [لى‌] آنها از آن دو [فرشته‌] چيزهايى مى‌آموختند كه به وسيله آن ميان مرد و همسرش جدايى بيافكنند؛ هرچند بدون فرمان خدا نمى‌توانستند به وسيله آن به احدى زيان برسانند و [خلاصه‌] چيزى مى‌آموختند كه برايشان زيان داشت و سودى بديشان نمى‌رسانيد و قطعاً [يهوديان‌] دريافته بودند كه هر كس خريدار اين [متاع‌] باشد، در آخرت بهره‌اى ندارد. وه! كه چه بد بود آنچه به جان خريدند؛ اگر مى‌دانستند.»[١]

در آيه مزبور واضح است كه:

شياطين در ملك سليمان (ع)، عملى به نام «تلاوت» و عملى به نام «تعليم» انجام مى‌داده‌اند.

عدّه‌اى كه همان اوتوالكتاب و بزرگان علمى در زمان سليمان (ع) بودند، به متابعت از تلاوت‌ها و تعليمات شياطين مشغول شدند؛ شياطين دو نوع علم را مستقيماً به مردم تعليم داده‌اند: علم سحر و علوم مطرح شده توسط هاروت و ماروت (علم نجوم).

علوم مطروحه، علومى بوده كه موجب آسيب‌هاى جدّى فردى و اجتماعى شده است.

شدّت متابعت از شياطين در ملك سليمان (ع) و تأثيرگذارى كافرانه آنان در حدّى بوده است كه خداوند تعمد دارد تا سليمان (ع) را از كفر تبرئه كند، گو اينكه واضح است كه همه افراد جامعه، به تبع فعل شياطين، دچار آسيب شده بودند.

گستردگى اين موضوع تا آنجاست كه سليمان (ع) نيز نيازمند تبرئه خدايى است، هم از جهت كمّى (در موضوعات متعدّد) و هم از جهت كيفى (اثرگذار در اعتقاد و ... مردم).

با توجّه به آنچه گذشت، حضور و رؤيت مادّى شياطين در ملك سليمانى واضح است؛ زيرا سخن نه از «القاء»، بلكه از «تلاوت» و «تعليم» توسط شياطين است و اين جز با حضور مادّى ممكن نخواهد بود.

و جالب آنكه حضور مادّى شياطين پس از هبوط آدم (ع) تنها در مقطع سليمانى واقع شده است؛ اگر شياطين مى‌توانستند در هر دوره‌اى اين‌گونه فتنه‌گرى كنند، خداوند متعال فقط در مقطع سليمانى اين نوع اختيارات را برايشان مطرح نمى‌كرد و اين موضوع را از اختيارات عمومى آنها مى‌ناميد!

آيا تا به حال اين سؤال برايتان مطرح شده است كه به چه دليل نمرود و فرعون پيش از ولادت ابراهيم (ع) و موسى (ع) از ولادت اين رسولان الهى باخبر بوده و كمر همّت به قتل ايشان بسته بودند؟ آيا اين ماجرا جز با حمايت جبهه شيطانى و جز با القاء، وسوسه و ... آنان و استفاده از علوم ماورايى بوده است؟ اگر چنين است، پس ولادت سليمان (ع) و تحقير و تذليل شياطين نيز موضوعى عيان براى جبهه شيطانى بوده است و قتل سليمان (ع) نيز موضوعى جدّى براى ايشان! و عدم تعليم سحر به مردم در زمان داوود (ع) و پيش از آن، جهت قتل داوود (ع) و سليمان (ع)، خود دليلى بر مادّى نبودن شياطين جهت تحقّق آرزويشان پيش از مقطع مادّى شدنشان در زمان سليمان (ع) است.

٢. آيات تسخير اجنّه و شياطين‌

در آيات سوره ص، خداوند از بنّايى و غوّاصى شياطين سخن مى‌گويد و از غلّ و زنجير بودن برخى از ايشان در زمان سليمان (ع).

در آيات سوره انبياء، خداوند از غوّاصى و برخى افعال ديگر توسط شياطين براى سليمان (ع) سخن مى‌گويد.

در آيات سوره سبأ، خداوند از ساختن عمارات و ابزارهاى متعدّد توسط اجنّه سخن مى‌گويد و از عذابى كه بر نافرمانيشان واقع كرده است.

«فَسَخَّرْنالَهُ الرِّيحَ تَجْرِي بِأَمْرِهِ رُخاءً حَيْثُ أَصابَ وَ الشَّياطِينَ كُلَّ بَنَّاءٍ وَ غَوَّاصٍ وَ آخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفادِ؛[٢] پس باد را در اختيار او قرار داديم كه هرجا تصميم مى‌گرفت، به فرمان او نرم و روان مى‌شد؛ و شيطان‌ها را [از] بنّا و غوّاص؛ تا [وحشيان‌] ديگر را كه جفت جفت با زنجيرها به هم بسته بودند، [تحت فرمانش درآورديم‌].»

با تأمّل در اين آيات، پرسش‌هايى جدّى برايمان مطرح مى‌شود؛ از جمله آنكه چرا تنها سليمان (ع) اين موجودات را تسخير مى‌كند؟ مگر پيامبران قبلى قدرت تسخير نداشته‌اند؟ و اگر چنين بوده است، پس چرا خداوند اين ماجرا را تنها به سليمان (ع) نسبت مى‌دهد؟ آيا ذوالقرنين كه يأجوج و مأجوج را مهار مى‌كند، بقيّه اجنّه را نمى‌تواند به بند كشد؟ و اگر مهار كرده است، چرا خداوند ماجرا را به اسم سليمان (ع) ثبت مى‌كند؟

تنها يك پاسخ نسبت به اين موضوع وجود دارد و آن اينكه اجنّه هميشه وجود داشته‌اند؛ امّا اثرگذارى معضل آفرين آنها در زمان سليمان (ع) واقع شده است، در زمان او اين اثرگذارى‌