ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ١٣٧ - ١ تبيين و تفسير اسلام پس از پيامبر (ص)
احياى دين در عصر ظهور
ابراهيم شفيعى سروستانى
مقدّمه
يكى از مهمترين رويدادهايى كه در عصر ظهور امام مهدى (ع) رخ مىدهد، ترسيم چهرهاى نو از دين اسلام است. چهره دين اسلام در عصر ظهور، درخشان، خالص، بىپيرايه، به دور از هرگونه جعل، تحريف، خرافه و كاملًا منطبق بر آن چيزى خواهد بود كه خداى متعال بر پيامبر گرامىاش، حضرت محمّد بن عبدالله (ص) نازل كرده بود.
اين موضوع در بسيارى روايات مطرح و بر درستى آن تأكيد شده است. در اين ميان، اين پرسش مطرح است كه مراد از اين چهره نو چيست و مگر تا عصر ظهور، چه چهرهاى از اسلام معرفى شده است كه آنچه امام عصر (ع) ترسيم مىكند، به نظر مردم، نو و تازه مىآيد؟
براى روشن شدن پاسخ اين پرسش، بايد چند موضوع را بررسى كنيم:
١. تبيين و تفسير اسلام پس از پيامبر (ص)
پيامبر اعظم (ص) در دوران ٢٣ ساله پيامبرى و رسالت خود، براى بيان احكام و آموزههاى اسلام و تبيين و تشريح آنچه خداوند بر او وحى كرده بود، از هيچ كوششى دريغ نكرد، تا آنجا كه خداوند متعال خطاب به آن حضرت فرمود:
«ماأَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقى إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشى؛[١] قرآن را بر تو نازل نكرديم تا به رنج افتى، جز اينكه براى هركه مىترسد، پندى باشد.»
خاتمالانبياء (ص) همه آنچه كه مردم براى نجات و رستگارى و دورى از ضلالت و گمراهى بدان نيازمند بودند؛ به آنها ارزانى داشت و در اين زمينه از هيچ كوششى فروگذار نكرده و به همين خاطر در آخرين روزهاى عمر شريفش خطاب به مردم فرمود:
«هيچ چيز نيست كه شما را به بهشت نزديك و از آتش- جهنّم- دور مى كند، مگر اينكه من آن را به شما امر كردم و هيچ چيز نيست كه شما را به آتش- جهنّم-
نزديك و از بهشت دور مىكند، مگر اينكه من، شما را از آن بر حذر داشتم.»[٢]
با وجود اين، به دليل كوتاه بودن دوران رسالت پيامبر اعظم (ص) و رحلت زودهنگام آن حضرت، امكان و فرصت تبيين و تشريح كامل احكام و آموزههاى اسلامى و نهادينه ساختن اخلاق و ارزشهاى دينى در جامعه فراهم نشد. ازاينرو، براساس خواست و اراده الهى، اين امر به جانشينان دوازدهگانه پيامبر خاتم (ص) سپرده شد تا به تدريج، جامعه اسلامى را با احكام الهى آشنا سازند و پيروان آن حضرت را به سرمنزل مقصود برسانند. خاتم الانبياء (ص) در خطبه غدير فرموده بود:
«اى مردم! ... حلالى نيست مگر آنچه خداوند آن را حلال كرده و حرامى نيست مگر آنچه خداوند آن را حرام كرده است. خداوند حلال و حرام را به من آموخت و من همه آنچه خداوند از كتاب و حلال و حرامش به من آموخته بود، به او (على (ع)) آموختم.
اى مردم! هيچ علمى نيست مگر آنكه خداوند آن را در من برشمرد و من هر دانشى را كه آموختم، در پيشواى پرهيزكاران برشمردم و هيچ علمى نيست مگر آنكه آن را به على آموختم و اوست آن امام مبين.»[٣]
بازتاب اين سخن پيامبر اعظم (ص) را در سخنان حضرت زهرا (س) نيز مىتوان ديد، آنجا كه فرمود:
«به خدا سوگند، اگر پاى در ميان مىنهادند و على را بر كارى كه پيامبر به عهده او نهاد، تنها نمىگذاردند، آسان آسان، ايشان را به راه راست مىبرد و حقّ هر يك را بدو مىسپرد، چنانكه كسى زيانى نبيند و هركس ميوه آنچه كِشته است، بچيند. تشنگان عدالت از چشمه معدلت او سيراب و زبونان