خلق آزادى بخش فلسطين. با نگاهى به تاريخ مبارزات مردم و گروه‌هاى فلسطينى، از زمان تأسيس رژيم صهيونيستى تا قبل از انتفاضه، به خوبى مشخص مى‌شود كه اين گروه‌ها نتوانسته‌اند به نتايج اميدوار كننده‌اى دست يابند.

در اين قسمت به برخى از دلايل عمده اين ناكامى مرورى گذرا داريم: ١. اختلافات ايدئولوژيكى، ٢. اختلافات در خطّ مشى مبارزه، ٣. نداشتن رهبرى واحد، ٤. وابستگى گروه‌هاى مبارزه به كشورهاى عربى، ٥. مبارزات مقطعى‌

انتفاضه، محصول شرايط جديد روانى- فكرى و سياسى- اجتماعى فلسطينى‌ها در عرصه داخلى و روابط بين‌الملل، به ويژه جهان اسلام است.

هسته‌هاى اصلى مبارزه از درون مساجد با فكر و انديشه اسلامى شروع شد و گسترش يافت و مبارزات به شكل مردمى و همه جانبه در آمد.

در سال‌هاى اخير شاهد شكل‌گيرى و پيدايش سازمان‌ها و گروه‌هاى متعدّدى هستيم كه همگى تحت نام «اسلام» و شعارهاى اسلامى به فعاليت مى‌پردازند. حماس و جهاد اسلامى در اين گروه قرار مى‌گيرند. از ميان گروه‌هاى مختلف فلسطينى، چهار گروه ذيل حضور فعّال دارند وساير گروه‌ها از نفوذ بسيار كمى برخوردارند:

١. فتح: نفوذ مردمى اين گروه بين ٤٠ تا ٤٦ درصد در نوسان است. و جريان‌هاى ملى و چپ را پوشش مى‌دهد. از رهبران آن مى‌توان به «ياسر عرفات»، «صلاح خلف» و خليل ابراهيم الوزير اشاره كرد. اين سازمان از سوى كشورهايى چون عربستان حمايت مى‌شود.

٢. حركة المقاومة الاسلاميه فى فلسطين (حماس): حماس يك جنبش اسلام‌گراى گسترده است كه حدود دو ماه بعد از وقوع انتفاضه در نوار غزه (انتفاضه اوّل) توسط «شيخ احمد ياسين» شكل گرفت. اين جنبش، از ميان نيروهاى اخوان المسلمين فلسطين برخاست. منشور حماس كه در ٢٦ ماده در اوت ١٩٨٨ منتشر شد، فلسطين را يك سرزمين موقوفه اسلامى مى‌داند كه آزادى آن از طريق جهاد براى هر مسلمانى يك واجب عينى به شمار مى‌رود. اين سازمان كه از گستردگى وسيعى برخوردار است، يك رقيب اساسى براى سازمان آزادى بخش فلسطين محسوب مى‌شود و در همه عرصه‌هاى سياسى- اجتماعى فلسطين، اعم از دانشگاه‌ها، كارخانه‌ها، اردوگاه‌ها و ساير مراكز و اصناف فعاليت دارد. حماس، صلح با اسرائيل را نمى‌پذيرد. از ديدگاه حماس بايد كلّ فلسطين را از چنگال صهيونيسم آزاد كرد. هيچ كس يا كشورى حق ندارد جزء يا كلّ اين سرزمين را به ديگران اعطا كند. از ديدگاه حماس تنها راه حلّ مسئله فلسطين اين است كه يهوديان و مسيحيان «تحت سايه امن اسلام» در صلح زندگى كنند.

٣. جهاد اسلامى: سازمان جهاد اسلامى فلسطين، در اواخر دهه هفتاد ميلادى و تحت تأثير انديشه امام خمينى (ره) و پيروزى انقلاب اسلامى ايران، توسط گروهى از انقلابيان فلسطينى بنيان نهاده شد. از جمله رهبران آن مى‌توان به «شيخ عبد العزيز عوده» و شهيد «فتحى شقاقى»، «احمد مهنا»، «فريد ابومخ» و «خالد دياب» اشاره كرد. جهاد اسلامى ابتدا به آموزش نظامى پرداخت و در اوايل كار، با سازمان الفتح در سرزمين‌هاى اشغالى و خارج از آن مرتبط بود و اعضاى الفتح آنان را آموزش نظامى مى‌دادند. اين سازمان، خواهان آزادى كلّ فلسطين است و تنها راه آزادى را بسيج همه نيروهاى اسلامى و انجام عمليّات نظامى مى‌داند. همچنين خواهان نابودى صهيونيسم و تشكيل حكومت اسلامى در فلسطين مى‌باشد.

٤. جبهه خلق براى آزادى فلسطين: اين گروه كه از سوى ليبى حمايت مى‌شود، طرفدار عقايد ماركسيستى است. از رهبران اصلى آن مى‌توان به «جرج حبش» و «محمد تيسر قبا» اشاره كرد.[١]

فلسطين امروز؛ حكومت‌

تا قبل از برگزارى انتخابات پارلمانى در اراضى اشغالى كه به پيروزى حماس انجاميد، جنبش فتح يكّه تاز عرصه سياست در فلسطين بود. پس از تشكيل دولت خودگردان جنبش فتح، كه ستون فقرات اين تشكيلات به شمار مى‌آمد و اعضا و هوادران اين جنبش، در غياب ساير گروه‌هاى فلسطينى كه منتقد سياست‌هاى رهبران فتح بودند، در سازمان‌ها و نهادهاى وابسته به تشكيلات خودگردان حضور داشتند. جنبش‌هاى حماس و جهاد اسلامى، فتح را به دليل سازش با رژيم صهيونيستى و خيانت به آرمان‌هاى فلسطين مورد سرزنش قرار مى‌دادند و از پيوستن به فرآيندهاى سياسى درون تشكيلات خودگردان خوددارى مى‌كردند. با مرگ ياسر عرفات در نوامبر ٢٠٠٤ محمود عباس بر سر كار آمد. با برگزارى انتخابات پارلمانى ژانويه، حماس كه براى اوّلين بار در انتخابات شركت كرده بود به پيروزى چشم‌گيرى دست يافت و نزديك به دو سوم كرسى‌هاى پارلمان را از آن خود كرد. از آنجايى كه حماس حاضر به پذيرش توافقات گذشته دولت خودگردان، از جمله نقشه راه و دورى جستن از دفاع مسلّحانه نبود، اروپا وآمريكا، كمك‌هاى مالى خود را به دولت خودگردان قطع كردند.[٢] تا اينكه مبارزان فلسطينى به منظور برهم زدن طرح رفراندوم محمود عباس و به چالش كشيدن اسرائيل با طرّاحى عمليّاتى بى‌سابقه، در پاسخ به تجاوز دد منشانه رژيم صهيونيستى، به يك پايگاه نظامى اشغال‌گران حمله كردند و علاوه بر كشته و مجروح كردن چند سرباز اسرائيلى يك سرجوخه اسرائيلى را به اسارت گرفتند. اسرائيل در واكنشى سخت و سريع به اين اقدام، حمله همه جانبه‌اى را به غزه آغاز كرد. چند روز پس از تهاجم‌