گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٨٥ - محیط رشد انسان

آگاه باش هر عملى رويشى دارد و هر روينده‌اى از آب بى‌نياز نيست و آب‌ها نيز گوناگون مى‌باشند. پس هر درختى كه آبيارى‌اش به‌اندازه و نيكو باشد شاخ و برگش نيكو و ميوه‌اش شيرين است؛ و آنچه آبيارى‌اش پاكيزه نباشد درختش عيب دار و ميوه‌اش تلخ است.[١]

در اين تشبيه زيبا، انسان و اعمالش را به درختان و میوه‌هایش تشبيه نموده است؛ همان‌گونه که درختان و گیاهان از آب براى رويش بی‌نیاز نيستند، انسان‌ها نيز به تعليم و تربيت و تبليغ نياز دارند. آن‌کس که از تعليم و تربيت و تبليغ صحيحى برخوردار باشد اعمالش پاک و آن‌کس که تحت تأثير تبليغات سوء قرار گيرد، عملى ناپاک خواهد داشت .
به تعبير ديگر ارزش میوه‌های درختان در واقع از سه چيز نشأت می‌گیرد: بذر خوب و زمين خوب و آب خوب. به‌یقین بذر انسان‌ها با توجه به فطرت پاک خداداد خوب است. هرگاه وراثت محيط که به‌منزله زمين است و تعليم و تربيت که به‌منزله آب است پاک و پاکيزه باشد، آثار وجودى انسان‌ها ارزشمند و پاک و پاکيزه خواهد بود .[٢]

الحمد لله رب العالمین

[١] . خطبه، ١٥٤.

[٢] . پیام امام امیرالمؤمنین ٧ ج،٦، ص ١٠٥.