گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٨٢ - نیرنگ نفس

نفس خود را در واداشتن به عبادت فريب ده و با آن مدارا كن و به‌زور و اكراه بر چيزى مجبورش نساز و در وقت فراغت و نشاط به كارش گير، جز در آنچه بر تو واجب است و بايد آن را در وقت خاص خودش به‌جا آورى.[١]

روح همانند جسم نشاط و خستگی دارد؛ و آشکار است که اگر عبادت در زمان نشاط و سرحالی باشد تأثیر در روح و روان دارد و الا چه‌بسا منجر به دل‌زدگی شود.

جرعه ای خشم

قَالَ ٧ : تَجَرَّعِ الْغَيْظَ فَإِنِّي لَمْ أَرَ جُرْعَةً أَحْلَى‌ مِنْهَا عَاقِبَةً وَ لَا أَلَذَّ مَغَبَّة[٢]؛

خشم خود را جرعه جرعه فرو بر که من جرعه اى شيرين تر و خوش عاقبت تر و لذت بخش تر از آن نديد . [٣]

امام٧ در اينجا خشم را به داروى تلخى تشبيه مى کند که نوشيدنش سخت و طاقت فرساست و به همين دليل انسان ناچار است آن را کم کم و به صورت جرعه جرعه بنوشد؛ ولى دارويى بسيار شفابخش است و عاقبتش شيرين و لذيذ، زيرا انسان را از شرمسارى و ندامت و پشيمانى و زيان هاى بسيار که غالباً به هنگام خشم در صورت عدم خويشتن دارى دامان انسان را مى گيرد، نجات مى دهد.

[١] . نامه/٦٩.

[٢] . عاقبت، نتیجه.

[٣] . نامه/٣١.