گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ٣٩ - رفتارشناسی

اگر خشمناك شود كينه‌توزى آن فزونى يابد و آرام نگيرد، اگر به خشنودى دست يابد، خویشتن‌داری را از ياد برد،

و اگر ترس آن را فراگيرد پرهيز كردن آن را مشغول سازد؛ و اگر به گشايشى برسد، دچار غفلت زدگى شود و اگر مالى به دست آورد، بى‌نيازى آن را به سركشى كشاند و اگر مصيبت ناگوارى به آن رسد، بى‌صبرى رسوايش كند،

و اگر به تهيدستى مبتلا گردد، بلاها او را مشغول سازد و اگر گرسنگى بى‌تابش كند، ناتوانى آن را از پاى درآورد و اگر زيادى سير شود، سيرى آن را زيان رساند، پس هرگونه کُندروی براى آن زیان‌بار و هرگونه تندروى براى آن فساد آفرين است.[١]

«قلب» در قرآن کریم: به معانی متفاوتی آمده است ازجمله آن به معنی: عقل، روح و مرکز عواطف است؛ و قلب مرکز ادراکات و عواطف است؛ و دنیایی از شگفتی‌های جسمی و روحی را به خود اختصاص داده که برای توضیح آن نیازمند کتابی مستقل است که از عهده این مختصر جزوه خارج است.

تنبلی و غصه

قَالَ ٧ : مَنْ قَصَّرَ فِي الْعَمَلِ ابْتُلِيَ بِالْهَمِّ؛

آن‌کس كه در عمل كوتاهى كند، دچار اندوه گردد[٢]

[١] . ح ١٠٨.

[٢] . ح ١٢٧.