گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ١٩ - نتیجه ترس و کمرویی

حیا نیز دو نوع است: حیا ارزشمند: حیایی است که انسان آنچه مخالف عقل و دین و زشت و ناپسند است را ترک کند و حیای غیر ارزشمند: حیایی است که انسان را از فراگرفتن دانش یا سؤال کردن از چیزهایی که نمی‌داند یا از گرفتن حق خویش دوری می‌کند و به تعبیر دیگر «کم رو» است.

فرصت‌های جوانی، تندرستی، امنیت و... هیچ‌کدام پایدار نیستند ازاین‌رو نیکو است فرد هوشیار و هشیار از این فرصت‌ها حداکثر استفاده را ببرد.

کفاره گناهان بزرگ

قَالَ ٧ : ‌ مِنْ كَفَّارَاتِ الذُّنُوبِ الْعِظَامِ إِغَاثَةُ الْمَلْهُوفِ[١] وَ التَّنْفِيسُ عَنِ الْمَكْرُوبِ‌؛

از كفّاره گناهان بزرگ، به فرياد مردم رسيدن و آرام كردن مصيبت ديدگان است.[٢]

کفاره یعنی پوشاننده؛ چیزی که امر دیگری را می‌پوشاند؛ و خطا و گناهان را می‌پوشاند؛ و از مصادیق آشکار آن کمک و یاری‌رساندن به نیازمند و برطرف کردن غم و غصه دیگران است؛ و این یاری می‌تواند از طریق مالی یا گفتاری باشد. چه‌بسا با سخنی دل اندوهگینی را شاد کنیم و یا با حمایت مالی خویش فردی را از مشکلات رنج‌آور نجات دهیم.

[١] . ملهوف: هر فرد مظلوم و بیچاره‌ای را شامل می‌شود. خواه بیمار باشد یا گرفتار طلبکار ...مکروب: به هر شخص غمگین گفته می‌شود. خواه غم فقر، بیماری، تجارت، مصیبت ... تنفیس: زدودن غم.

[٢] . ح ٢٤.