گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ١١٥ - طبیب عاقل، مریض جاهل

عقل قدرتی درونی است که باید با رفتار و کلام در بیرون ظاهر شود. رفتار مؤدبانه در بیرون نشانه فهمی حکیمانه در درون است.

دو نیمه‌ی عاقل

قَالَ ٧ : نِصْفُ‌ الْعَاقِلِ‌ احْتِمَالٌ‌ وَ نِصْفُهُ تَغَافُلٌ؛

نصف عاقل تحمل (بی‌ادبی‌ها و آزار مردم) و نصف (دیگر) او تغافل و چشم‌پوشی است.[١]

تحمل و تغافل در روابط اجتماعی به ما کمک می‌کند که عاقلانه تصمیم بگیریم و عاقلانه عمل کنیم.

طبیب عاقل، مریض جاهل

قَالَ ٧ : يَنْبَغِي‌ لِلْعَاقِلِ‌ أَنْ‌ يُخَاطِبَ‌ الْجَاهِلَ مُخَاطَبَةَ الطَّبِيبِ الْمَرِيض‌؛

برای خردمند سزاوار است که با جاهل سخن گوید مانند سخن گفتن طبیب با مریض.[٢]

کسی که در روابط اجتماعی جاهلانه عمل می‌کند و جاهلانه سخن می‌گوید بیمار است و در مقابل کسی که در پی راهنمایی و کمک به چنین افرادی باشد نه‌تنها نباید از این رفتار ناراحت شود بلکه باید برای رفع این بیماری، با مهربانی و دلسوزی و طبیب گونه و با آن‌ها برخورد کند.

[١] . ح ٥٠٢٦.

[٢] . ح ٤٩١.