گزیده ای از تربیت و اخلاق در نَهج البَلاغه و غُرَرُالحِکَم - پوریزدی، رحمت - الصفحة ١٠٨ - اسیر و امیر کلمات

دوستی با خواهش‌های نفسانی انسان را از حیطه انسانیت خارج می‌کند و به ورطه حیوانیت می‌کشاند؛ و برای دور شدن از خُوی حیوانی باید با خواهش‌های نفسانی به تضاد و پیکار برخیزیم.

زمان و مردانگی مردان

قَالَ ٧ : فِي‌ تَصَارِيفِ‌ الْأَحْوَالِ‌ تُعْرَفُ جَوَاهِرُ الرِّجَال‌؛

در دگرگونی‌های احوال، گوهرهای مردان شناخته می‌شود.[١]

در سختی‌ها و مشکلات جوهره و اصل مردان معلوم می‌شود.

اسیر و امیر کلمات

قَالَ ٧ : إِذَا تَكَلَّمْتَ‌ بِالْكَلِمَةِ مَلَكَتْكَ وَ إِذَا أَمْسَكْتَهَا مَلَكْتَهَا؛

هرگاه به کلمه‌ای سخن گفتی تو را مالک خواهد شد و چون آن را نگهداشتی تو مالک آن خواهی بود.[٢]

انسان درگرو سخنان و رفتار خویش است. تا حرفی یا عملی از ما سر نزده باشد ما مالک آن حرف یا رفتار هستیم و وقتی آن عمل انجام شد و آن حرف بیان شد او مالک ما خواهد بود و ما درگِرو او خواهیم بود.

[١] . ح ١٧٤٧.

[٢] . ح ٤٢٢٧.