آفاق معرفت - صدر الدين قونوي، محمد بن اسحاق - الصفحة ٩ - تبصرة المبتدي و تذكرة المنتهي
نمىگنجد و غرض اكابر از گفتن و نوشتن اين علم تنها تنبيه و تشويق بوده است (بند ٥).
در اين رساله نيز، مثل ديگر آثار عرفا، جملاتى به عنوان احاديث آمده است كه خواننده نبايد انتظار داشته باشد كه براى همه آنها سندى بيابد، زيرا اينها يا احاديث موضوعه است و يا اصولا سخنان صوفيانه است كه به صورت مقبولات عام عرفا رنگ حديث يافته و حديث نيست.
كوشش بسيار به كار رفته است تا آنچه آورده مىشود با شرع مقدس سازگار باشد و يقينا در تمامى موارد چنين توفيقى حاصل نشده است.
گاهگاه اشاراتى به حكمت استدلالى مىشود و مقايسهاى صورت مىگيرد، امّا نه به منظور سازش دادن بين حكمت بحثى و حكمت ذوقى، بلكه براى نشان دادن ضعف حكمت استدلالى.
رساله در يك مقدمه و سه مصباح- كه هر يك به تفاوت به چند لامع تقسيم شده- و يك خاتمه، ترتيب يافته است. در مقدمه طرح كلى مباحث رساله ذكر شده است و چنين عنوان مىشود كه مراد آفريدگار از ايجاد عالم اهل معرفت بوده است (بند ٣) و بعد انواع معرفتها طرح مىشود كه عبارت است از: معرفت ذات حق يا غيب هويت كه اشرف و اغمض علوم مكاشفات است، معرفت اسماء و صفات، معرفت افعال اعم از خلق و امر كه شامل ملك (اجسام) و ملكوت (ارواح) است، معرفت اهل ملكوت اعلى و اسفل، معرفت شياطين و جن، معرفت