شهريور ١٣٥٩، اقدام به بمباران فرودگاه تهران و نوزده شهر مهم ايران كرد كه به سبب آماده نبودن نيروهاى ايرانى، پاسگاه‌هاى مرزى تاب مقاومت در برابر تهاجم دشمن را نيافت و بخش‌هايى از استان‌هاى خوزستان، ايلام، كردستان و كرمانشاه، طى ٤٨ ساعت به تصرف نيروهاى دشمن درآمد. هزاران تن از مردم بى‌دفاع شهرها و روستاهاى مرزى، اسير و مجروح شدند و يا به شهادت رسيدند. خرمشهر نيز پس از ٣٥ روز مقاومت به تصرف نيروهاى عراقى درآمد. جمهورى اسلامى ايران نيز در اقدامى تدافعى با ١٤٠ فروند از هواپيماهاى نيروى هوايى ارتش در فاصله‌اى كوتاه از حمله عراق، هدف‌هاى نظامى بغداد و مناطق حساس ديگر دشمن را بمباران كرد.

امام خمينى از مردم خواست تا در برابر دشمن ايستادگى كنند. مردم به شكل خودجوش، در مراكز سپاه و ستادهاى اعزام نيرو گرد آمدند. در مدتى كوتاه، در سراسر ايران مساجد به مراكز آموزش نظامى و ستادهاى جمع‌آورى كمك‌هاى مردمى، براى جبهه‌ها تبديل شد.

نقش زنان در حماسه ٣٥ روزه خرمشهر بسيارارزشمند بود و شمارى از دختران و زنان با حفظ عفت و عزت، با شجاعت و ايثار در اوج درگيرى‌هاى خرمشهر ايستادگى كردند و به شهادت رسيدند.

صدام، با بهره‌گيرى از ستون پنجم در داخل ايران، معتقد به جنگ سريع و رعدآسا در سايه جوّ تبليغاتى و ديپلماسى پرتحرك بود. او گمان مى‌كرد كه خواهد توانست در مدت شش روز جمهورى اسلامى ايران را سرنگون كند، اما آنچه در ارزيابى‌هاى دشمن به آن جدى نگريسته نشده بود، ميزان فداكارى و مقاومت دليرانه مردم بود. بر اين اساس مهم‌ترين و اصلى‌ترين اهداف عراق، يعنى تصرف اهواز، دزفول و آبادان، محقق نشد و راهبرد جنگ سريع به شكست انجاميد. فداكارى‌هاى بى‌بديل فرماندهانى چون دكتر چمران، در ساماندهى نيروهاى مردمى، ارتش و سپاه پاسداران در ممانعت از پيشروى عراق بسيار مؤثر بود.

به سبب حضور عناصر منافق در رأس امور، از جمله بنى‌صدر، مدافعان انقلاب و جوانانى كه با سلاح‌هاى سبك يا دست‌ساز به دفاع از شهرهاى مرزى مى‌پرداختند، مورد بى‌مهرى و كم‌توجهى قرار مى‌گرفتند و به شيوه‌هاى گوناگون در مسير دفاع آنان اختلال ايجاد مى‌شد.