صدور اعلاميه‌اى از مسلمان‌ها خواسته‌اند تا روز دوم فروردين ٤٢ [هم‌زمان با سالروز شهادت حضرت امام صادق عليه السلام‌] در مدرسه فيضيه قم گرد هم آيند، و در تظاهرات مخالفت با اصلاحات دولت شركت كنند. در برابر اين تصميم و براى مقابله و جلوگيرى از آن كميسيون‌هايى تشكيل و مسئله را زير بررسى قرار دادند، و سرانجام طرح بسيار نابخردانه [حمله به مدرسه فيضيه و مراسم مذهبى‌] و مى‌شود گفت طرح كودكانه‌اى كه اصلًا به صلاح مملكت نبود به تصويب رساندند.[١]

چنين اقدام بى‌سابقه‌اى در ضرب و جرح مردم و طلاب در قم و هم‌زمان در مدرسه طالبيه تبريز، آغاز تشديد و سركوب مخالفان رژيم بود، كه باعث هتك حرمت مذهب، اماكن مذهبى و علما گرديد.

واقعه مدرسه فيضيه و چندين واقعه ديگر، نشان داد كه آمريكا براى اجراى سياست‌هاى موردنظر خود و رسيدن به اهداف سلطه‌طلبانه‌اش، رژيم شاه را به‌شدت در فشار قرار داده است و هيئت حاكم هم چاره‌اى جز سركوب حركت‌هاى اعتراضى مردم ندارد. از سوى ديگر، امام با درك اين واقعيت، رويكرد چالش نهضت با رژيم و دولت پهلوى را به مبارزه با سلطه آمريكا و اسرائيل تغيير داد.

سخنان امام در دهم فروردين ١٣٤٢ از ماهيت حكومت، سياست‌هاى جديد و نفوذ اسرائيل، آمريكا و انگليس پرده برداشت. امام صريحاً اعلام كرد كه مردم راه گريزى جز مبارزه با حكومت وابسته پهلوى تا سقوط آن و قطع سلطه آمريكا ندارند. بسيارى از روشنفكران و احزاب سياسى تا سال‌ها بعد جرئت بيان مواضعى حتى نزديك به مواضع امام نداشتند.[٢]

گروه‌هاى ملى‌گرا (و درواقع غرب‌گرا) با روشن شدن اهداف نهضت اسلامى به رهبرى امام، به تدريج صحنه را ترك كردند. روحانيان و مردم با جرئت بيشترى به مبارزه با رژيم برخاستند. اين سخنرانى به اندازه‌اى در ايجاد انگيزه براى مبارزه با رژيم مؤثر بود كه هريك از مقامات و دستگاه‌ها، مسئوليت حمله به مدرسه فيضيه را به ديگرى نسبت مى‌داد.

[١]. روزنامه كيهان، فروردين ١٣٧٦

[٢]. صحيفه نور، ج ١، ص ٧٢- ٦٥