شرح اصول فقه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
پيشگفتار
٧ ص
(٣)
المدخل
١١ ص
(٤)
تعريف علم اصول فقه
١٢ ص
(٥)
حكم شرعى
١٥ ص
(٦)
فلسفه جعل احكام ظاهرى
١٦ ص
(٧)
دليل اجتهادى و فقاهتى
١٦ ص
(٨)
موضوع علم الاصول
١٧ ص
(٩)
دو ديدگاه درباره موضوع علم اصول فقه
١٨ ص
(١٠)
فايده علم اصول
١٩ ص
(١١)
تقسيم مباحث اصول فقه
١٩ ص
(١٢)
مقدمه
٢١ ص
(١٣)
1- حقيقت وضع
٢١ ص
(١٤)
2- واضع كيست؟
٢٢ ص
(١٥)
3- وضع تعيينى و تعينى
٢٤ ص
(١٦)
4- اقسام وضع(به لحاظ موضوع له)
٢٤ ص
(١٧)
5- امكان يا استحاله قسم رابع
٢٨ ص
(١٨)
6- وقوع قسم الثالث(وضع عام و موضوع له خاص و تحقيق معناى حرفى)
٣٠ ص
(١٩)
توضيح علامت بودن
٣١ ص
(٢٠)
توسعه مطلب
٣٤ ص
(٢١)
نتيجه
٣٥ ص
(٢٢)
بطلان دو قول اول
٣٦ ص
(٢٣)
توضيح بيشتر
٣٧ ص
(٢٤)
وضع در حروف عام و موضوع له خاص
٣٨ ص
(٢٥)
نتيجه
٣٩ ص
(٢٦)
7- استعمال حقيقى و مجازى
٤١ ص
(٢٧)
8- دلالت تابع اراده است
٤٣ ص
(٢٨)
9- وضع شخصى و نوعى
٤٧ ص
(٢٩)
10- وضع مركبات
٤٩ ص
(٣٠)
11- علامات حقيقت و مجاز
٥١ ص
(٣١)
اول تبادر
٥٢ ص
(٣٢)
اشكال دور
٥٢ ص
(٣٣)
دوم صحت سلب و يا عدم آن
٥٤ ص
(٣٤)
تنبيه
٥٨ ص
(٣٥)
سوم اطراد
٥٨ ص
(٣٦)
12- اصول لفظى
٥٩ ص
(٣٧)
اصالة الحقيقة
٦١ ص
(٣٨)
اصالة العموم
٦٢ ص
(٣٩)
اصالة الاطلاق
٦٣ ص
(٤٠)
اصالة عدم التقدير
٦٣ ص
(٤١)
اصالة الظهور
٦٥ ص
(٤٢)
حجيت اصول لفظى
٦٦ ص
(٤٣)
13- ترادف و اشتراك
٦٧ ص
(٤٤)
امكان ترادف و اشتراك لفظى
٦٨ ص
(٤٥)
وقوع ترادف و اشتراك لفظى
٦٨ ص
(٤٦)
سرچشمه پيدايش الفاظ مشترك و مترادف
٦٩ ص
(٤٧)
آيا استعمال لفظ مشترك در اكثر از معناى واحد جايز است؟
٧٠ ص
(٤٨)
حقيقت استعمال
٧١ ص
(٤٩)
رابطه لفظ و معنا
٧٢ ص
(٥٠)
مثال لفظ و معنا
٧٢ ص
(٥١)
اصل استدلال
٧٢ ص
(٥٢)
دو نكته
٧٣ ص
(٥٣)
14- حقيقت شرعى
٧٦ ص
(٥٤)
وضع تعيينى
٧٨ ص
(٥٥)
وضع تعينى
٧٩ ص
(٥٦)
صحيح و اعم
٨٠ ص
(٥٧)
وهم و دفع
٨٥ ص
(٥٨)
دو نكته الفاظ معاملات
٨٩ ص
(٥٩)
المقصد الاول مباحث الالفاظ
٩٥ ص
(٦٠)
باب اول مشتق
٩٩ ص
(٦١)
1- مراد از مشتق چيست؟
١٠١ ص
(٦٢)
2- آيا نزاع در مشتق در اسم زمان هم جارى است؟
١٠٥ ص
(٦٣)
3- اختلاف مشتقات به خاطر اختلاف مبادى آنها
١٠٧ ص
(٦٤)
4- استعمال مشتق به لحاظ حال تلبس، هميشه حقيقت است
١٠٩ ص
(٦٥)
نتيجه
١١١ ص
(٦٦)
مختار
١١٢ ص
(٦٧)
باب دوم اوامر
١١٣ ص
(٦٨)
مبحث اول ماده امر
١١٣ ص
(٦٩)
1- معناى ماده امر
١١٣ ص
(٧٠)
2- اعتبار علو در امر
١١٦ ص
(٧١)
3- دلالت لفظ امر بر وجوب
١١٨ ص
(٧٢)
مبحث دوم صيغه امر يا هيئت امر
١٢٠ ص
(٧٣)
1- معناى صيغه امر
١٢٠ ص
(٧٤)
خلاصة الكلام
١٢٣ ص
(٧٥)
نظريات ديگر
١٢٣ ص
(٧٦)
2- ظهور صيغه امر در وجوب
١٢٤ ص
(٧٧)
دو نكته
١٢٧ ص
(٧٨)
3- تعبدى و توصلى
١٣٠ ص
(٧٩)
تمهيد
١٣٠ ص
(٨٠)
منشأ اختلاف و تحرير آن
١٣٢ ص
(٨١)
محل اختلاف از وجوه قصد قربت
١٣٥ ص
(٨٢)
يك نكته
١٣٦ ص
(٨٣)
اطلاق و تقييد در تقسيمات اوليه واجب
١٣٦ ص
(٨٤)
مقام ثبوت
١٣٧ ص
(٨٥)
اما مقام اثبات
١٣٨ ص
(٨٦)
اطلاق و تقييد در تقسيمات ثانويه ممكن نيست
١٣٩ ص
(٨٧)
نتيجه
١٤٠ ص
(٨٨)
4- اطلاق صيغه امر و عينيت
١٤٣ ص
(٨٩)
5- اطلاق صيغه و تعينيت
١٤٤ ص
(٩٠)
6- اطلاق صيغه و وجوب نفسى
١٤٥ ص
(٩١)
7- الفور و التراخى
١٤٦ ص
(٩٢)
تبصره
١٥٠ ص
(٩٣)
8- المرة و التكرار
١٥٠ ص
(٩٤)
نتيجه احتمال
١٥٢ ص
(٩٥)
نتيجه احتمال ديگر
١٥٣ ص
(٩٦)
9- نسخ الوجوب
١٥٥ ص
(٩٧)
10- الامر بشىء مرتين
١٥٧ ص
(٩٨)
11- دلالت امر به امر بر وجوب
١٥٩ ص
(٩٩)
خلاصه
١٦١ ص
(١٠٠)
خاتمه تقسيمات واجب
١٦٢ ص
(١٠١)
1- مطلق و مشروط
١٦٢ ص
(١٠٢)
2- معلق و منجز
١٦٤ ص
(١٠٣)
3- اصلى و تبعى
١٦٧ ص
(١٠٤)
قانون كلى
١٦٨ ص
(١٠٥)
4- تخييرى و تعيينى
١٦٨ ص
(١٠٦)
5- عينى و كفائى
١٧٢ ص
(١٠٧)
دو نكته
١٧٣ ص
(١٠٨)
6- واجب موسع و مضيق
١٧٤ ص
(١٠٩)
آيا امر به ادا، امر به قضا هم هست؟
١٧٨ ص
(١١٠)
باب سوم نواهى
١٨٣ ص
(١١١)
1- ماده نهى
١٨٣ ص
(١١٢)
2- صيغه نهى
١٨٥ ص
(١١٣)
3- ظهور صيغه نهى در تحريم
١٨٦ ص
(١١٤)
4- مطلوب از نهى چيست؟
١٨٨ ص
(١١٥)
فرق بين آن دو
١٨٨ ص
(١١٦)
5- دوام و تكرار يا مره
١٩٠ ص
(١١٧)
تنبيه
١٩١ ص
(١١٨)
باب چهارم مفاهيم
١٩٣ ص
(١١٩)
1- معناى كلمه مفهوم
١٩٣ ص
(١٢٠)
الف المفهوم ما يفهم من اللفظ
١٩٣ ص
(١٢١)
ب المفهوم ما يحصل فى الذهن
١٩٤ ص
(١٢٢)
2- نزاع در حجيت مفهوم
١٩٦ ص
(١٢٣)
3- اقسام مفهوم
١٩٧ ص
(١٢٤)
الف مفهوم موافقت
١٩٧ ص
(١٢٥)
ب مفهوم مخالفت
١٩٧ ص
(١٢٦)
اول مفهوم شرط
١٩٨ ص
(١٢٧)
مناط در مفهوم شرط
٢٠١ ص
(١٢٨)
هنگامى كه شرط متعدد و جزا واحد باشد
٢٠٧ ص
(١٢٩)
و اما نحو ثانى
٢١٢ ص
(١٣٠)
دو تنبيه
٢١٥ ص
(١٣١)
1- تداخل مسببات
٢١٥ ص
(١٣٢)
2- اصل عملى در هر دو مسئله
٢١٧ ص
(١٣٣)
ثمره تداخل اسباب و مسببات
٢١٧ ص
(١٣٤)
دوم مفهوم وصف
٢١٨ ص
(١٣٥)
موضوع بحث
٢١٨ ص
(١٣٦)
اقوال در مسئله
٢٢١ ص
(١٣٧)
سوم مفهوم غايت
٢٢٨ ص
(١٣٨)
چهارم مفهوم حصر
٢٣٢ ص
(١٣٩)
معناى حصر
٢٣٢ ص
(١٤٠)
امورى كه مفيد حصر هستند و دلالت بر حصر مىنمايند
٢٣٤ ص
(١٤١)
هيئتهاى دلالتكننده بر حصر
٢٣٨ ص
(١٤٢)
پنجم مفهوم عدد
٢٤٠ ص
(١٤٣)
ششم مفهوم لقب
٢٤١ ص
(١٤٤)
خاتمه
٢٤٢ ص
(١٤٥)
دلالات اقتضا، تنبيه، اشاره
٢٤٢ ص
(١٤٦)
1- دلالة الاقتضاء
٢٤٤ ص
(١٤٧)
2- دلالت تنبيه
٢٤٧ ص
(١٤٨)
3- دلالت اشاره
٢٥١ ص
(١٤٩)
حجيت اين دلالتها
٢٥٢ ص
(١٥٠)
باب پنجم عام و خاص
٢٥٥ ص
(١٥١)
اقسام عام
٢٥٧ ص
(١٥٢)
1- الفاظ عموم
٢٦١ ص
(١٥٣)
چند نكته
٢٦٦ ص
(١٥٤)
2- مخصص متصل و منفصل
٢٦٦ ص
(١٥٥)
وجه اشتراك هر دو مخصص
٢٦٧ ص
(١٥٦)
تفاوت هر دو مخصص
٢٦٨ ص
(١٥٧)
اما كبراى كلى
٢٧٠ ص
(١٥٨)
شاهد مطلب
٢٧٠ ص
(١٥٩)
اما تطبيق بر ما نحن فيه
٢٧٠ ص
(١٦٠)
نتيجه
٢٧١ ص
(١٦١)
3- استعمال عام در باقىمانده مجاز است يا حقيقت؟
٢٧١ ص
(١٦٢)
4- حجيت عام مخصص در باقى
٢٧٥ ص
(١٦٣)
5- آيا اجمال مخصص در عام سرايت مىكند
٢٧٨ ص
(١٦٤)
6- عمل به عام قبل از مخصص از مخصص جايز نيست
٢٩٨ ص
(١٦٥)
7- آيا عدد ضمير به بعضى از افراد عام موجب تخصيص عام مىگردد؟
٣٠١ ص
(١٦٦)
8- تعقيب استثنا بر جملههاى متعدد
٣٠٦ ص
(١٦٧)
اقوال در مسئله
٣٠٨ ص
(١٦٨)
9- تخصيص عام با مفهوم
٣١١ ص
(١٦٩)
10- تخصيص قرآن به وسيله خبر واحد
٣١٥ ص
(١٧٠)
11- دوران بين تخصيص و نسخ
٣٢٠ ص
(١٧١)
صورت اول
٣٢٢ ص
(١٧٢)
صورت دوم
٣٢٢ ص
(١٧٣)
صورت سوم
٣٢٨ ص
(١٧٤)
صورتهاى چهارم و پنجم
٣٣١ ص
(١٧٥)
باب ششم مطلق و مقيد
٣٣٣ ص
(١٧٦)
مسئله اول معناى مطلق و مقيد
٣٣٣ ص
(١٧٧)
تقابل مطلق و مقيد
٣٣٣ ص
(١٧٨)
مسئله دوم اطلاق و تقييد ملازماند
٣٣٨ ص
(١٧٩)
مسئله سوم اطلاق در جملات
٣٤٠ ص
(١٨٠)
مسئله چهارم آيا اطلاق ناشى از وضع است؟
٣٤٢ ص
(١٨١)
1- اعتبارات ماهيت
٣٤٣ ص
(١٨٢)
2- اعتبار ماهيت به هنگام حكم برآن
٣٤٧ ص
(١٨٣)
مقدمه اول
٣٥١ ص
(١٨٤)
مقدمه دوم
٣٥١ ص
(١٨٥)
3- اقوال مسئله
٣٥٥ ص
(١٨٦)
اما نظريه متأخرين
٣٥٦ ص
(١٨٧)
نتيجه
٣٥٨ ص
(١٨٨)
مقام استعمال
٣٦٠ ص
(١٨٩)
مسئله پنجم مقدمات حكمت
٣٦٠ ص
(١٩٠)
دو نكته
٣٦٤ ص
(١٩١)
قدر متيقن در مقام تخاطب
٣٦٤ ص
(١٩٢)
انصراف
٣٦٨ ص
(١٩٣)
مسئله ششم مطلق و مقيد متنافىاند
٣٧١ ص
(١٩٤)
معناى تنافى
٣٧١ ص
(١٩٥)
باب هفتم مجمل و مبين
٣٧٥ ص
(١٩٦)
1- تعريف مجمل
٣٧٥ ص
(١٩٧)
2- تعريف مبين
٣٧٦ ص
(١٩٨)
3- اقسام مجمل
٣٧٦ ص
(١٩٩)
4- اقسام مبين
٣٧٦ ص
(٢٠٠)
5- موجبات اجمال
٣٧٧ ص
(٢٠١)
6- نسبيت مجمل و مبين
٣٨٠ ص
(٢٠٢)
7- مواضع مشكوك
٣٨٠ ص
(٢٠٣)
تنبيه و تحقيق
٣٨٤ ص
(٢٠٤)
نتيجه
٣٨٦ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص

شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٩٣ - ٥- آيا اجمال مخصص در عام سرايت مىكند

نيست،بعد از آمدن مخصص،اصل ظهور كلام در عموم و يا حجيت اين ظهور در هم شكسته مى‌شود؛و از طرفى،احراز موضوع بقيوده،كار عبد است نه وظيفۀ مولى تا بتوانيم به عموم كلام مولى تمسك كنيم.

مثال:در حديث مقبولۀ عمر بن حنظله(در اصول كافى،جلد ١،صفحۀ ٨٦،حديث ١٠)در قسمتى از حديث آمده:

«انظروا الى رجل قد روى حديثنا و نظر فى حلالنا و حرامنا...»در اين بخش، موضوع رجل است و رجل گرچه مطلق ذكر شده و شامل رجل عادل و رجل فاسق هر دو مى‌گردد،اما اجماع قائم است بر اينكه قاضى بايد عادل باشد.حال در خارج نسبت به يك مجتهد و قاضى شك داريم كه آيا عدالت دارد يا ندارد؛اينجا نمى‌توانيم به اطلاق كلام امام تمسك كنيم،زيراكه احراز موضوع به جميع قيوده،وظيفۀ عبد است نه مولى؛لذا بايد احراز كنيم كه اين رجل مجتهد،رجل عادلى است و به عموم كلام حق نداريم تمسك كنيم و الا تمسك به عام در شبهۀ مصداقى خود عام است.

اما آنجا كه بر ما محرز شده كه مخصص لبى،فقط كاشف از ملاك حكم است،مثلا در حديث آمده«لعن اللّه بنى امية قاطبة»،بعد ما به وسيلۀ حكم عقل،ادراك نموديم كه ملاك و فلسفۀ جواز لعن آنها،همان كفر آنها به خداوند است و اين شقاوت موجب جواز لعن شده؛يا اجماع قائم شد بر اينكه ملاك لعن بنى فلان،كفر آنهاست؛چنين مخصص لبى،موجب تقييد خود موضوع نمى‌شود.(فإن مثل حكم اللعن بنفسه لا يصلح أن يعم المؤمن حتى يكون خروج المؤمن من باب التخصيص-فوائد الاصول، جلد ١ و ٢،صفحۀ ٥٣٨)بلكه موضوع(كه بنى اميه است)به اطلاقش باقى است.

در چنين موردى،اگر نسبت به فردى شك نموديم،مثلا نسبت به عمر بن عبد العزيز شك كرديم كه آيا اين ملاك(يعنى كفر)در او هست يا نيست،مى‌توانيم به عموم كلام امام تمسك كنيم و ثابت كنيم كه آرى،ملاك را دارد به جهت اينكه احراز ملاك،كار مولى است و اگر اين فرد مشكوك آن ملاك را نداشت حتما امام او را تخصيص مى‌زد و حيث اينكه على الاطلاق فرموده«لعن اللّه بنى اميه»و تقييد نزده، استكشاف مى‌كنيم كه پس آن ملاك در اين فرد هم هست پس حكم عام براى او هم