شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٢٩٥ - ٥- آيا اجمال مخصص در عام سرايت مىكند

«لانه بمنزلة المخصص المنفصل و لا يوجب اجمال العام و يرجع اليه،و مجرد احتمال كون العداوة من قيود الموضوع،لا اثر له بعد ما كان الكلام ظاهرا فى اكرام جميع افراد الجيران» ١.

در پايان مى‌فرمايد:ما در اين باب قدرى طولانى‌تر بحث نموديم.

دليل مطلب آن است كه مسئله شبهۀ مصداقى و مخصص لبى و...از مسائل مستحدثه است و جناب شيخ انصارى(كه مؤسس علم اصول به سبك جديدش است)اين مسئله را طرح نموده است و پس از ايشان،اين مسئله مورد بحث و بررسى دانشمندان اصولى واقع شد و ما چون بنا بر اختصار داريم،به همين مقدار اكتفا مى‌نماييم.

و نظر ما اين است كه:حق با شيخ انصارى است،اما نه بيانى كه شيخ انصارى دارد، بلكه به تقريرى كه خود ما داريم.

عقيدۀ مرحوم مظفر در شبهۀ مصداقى مخصص لبى:

جناب مظفر مى‌فرمايد:كلام عامى كه از مولى صادر مى‌گردد،گاهى مخصص لفظى متصل،همراه اوست،و گاهى نيست.اگر مخصص متصل باشد،از همان ابتدا جلوى ظهور عام را مى‌گيرد و اجازه نمى‌دهد كه نطفۀ عموم منعقد شود.اما در آنجا كه مخصص همراه عام نباشد،اين عام ظهور در عموم پيدا مى‌كند و هر عامى كه ظهور در عموم پيدا كند،حتما داراى دو ظهور و دلالت است:

الف.ظهور دارد در عدم منافات،يعنى اين عام،به حسب ظاهر،دلالت مى‌نمايد بر اينكه هيچ صفتى از صفات(از قبيل:عداوت،فسق)و هيچ عنوانى از عناوين(از قبيل:عدو المولى،فاسق و...)منافات با حكم عام ندارد بلكه حكم عام با جميع اين صفات و خصوصيات هم ثابت است.

ب.و ايضا ظهور دارد در عدم منافى،يعنى به حسب ظاهر،دلالت مى‌كند كه در خارج هم هيچ فردى وجود ندارد كه داراى خصوصيت و ويژگى‌اى باشد كه به خاطر

١) .از بيانات مرحوم نايينى در فوايد.