مثال:نماز قائما واجب تعيينى است اما اگر كسى نتوانست ايستاده بخواند،بايد متكئا بخواند و الا جالسا و...وضو واجب تعيينى است اما اگر متعذر شد،تيمم جاى او را پر مى‌كند.غسل واجب تعيينى است لكن اگر ميسر نشد،تيمم جاى او را مى‌گيرد.چنان‌كه در سورۀ مائده،آيۀ ٦ فرموده:

يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذٰا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاٰةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرٰافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضىٰ أَوْ عَلىٰ سَفَرٍ أَوْ جٰاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغٰائِطِ أَوْ لاٰمَسْتُمُ النِّسٰاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مٰاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً .

يا مثلا در قتل خطايى،كفاره‌اش معينا عتق رقبه است.اگر نشد،صيام شهرين؛و اگر آن‌هم نشد،اطعام ستين مسكينا؛كه اين‌ها بديل طولى است.در آيۀ ٩٢ سورۀ نساء هم آمده است:

وَ مٰا كٰانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلاّٰ خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلىٰ أَهْلِهِ... فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيٰامُ شَهْرَيْنِ مُتَتٰابِعَيْنِ .

يا مثلا در كفارۀ ظهار،در آيۀ ٤ سورۀ مجادله،اول،تحرير رقبه است فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيٰامُ شَهْرَيْنِ مُتَتٰابِعَيْنِ است فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعٰامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً است.

آنكه لطمه به تعيينى بودن واجب مى‌زند،بديل عرضى است كه از همان ابتدا يا اين يا آن واجب مى‌شود و الا بديل طولى موجب خروج از تعيينى بودن نمى‌شود.

واجب تخييرى:آن است كه طلب مولى،به خصوص آن واجب تعلق نگرفته باشد بلكه مطلوب مولى،او يا غير اوست كه از همان اول،مكلف مخير است.به عبارت ديگر،واجب تخييرى آن است كه بديل و جانشين در عرض خودش دارد.مانند كفارۀ ماه رمضان كه شخصى كه عمدا افطار كرد،بايد دو ماه پى‌درپى روزه بگيرد لكن تنها