شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣٧٦ - ٤- اقسام مبين

المجمل قول او فعل لا ظاهر له؛يعنى مجمل،گفتار يا عملى است كه ظهور در معنايى نداشته باشد كما سنمثل ان شاء اللّه تعالى.

٢.تعريف مبين

مشهور اصوليان فرموده‌اند:المبين ما اتضح دلالته و به اين تعريف هم ايراداتى شده كه به نظر ما دامن تعاريف لفظى از اتهام چنين اشكالاتى مبرا است فلا نطيل بذكرها و دفعها؛و خود ما معتقديم كه المبين قول او فعل له ظاهر يدل على مراد قائله او فاعله.

يعنى مبين عبارت است از قول يا فعلى كه واضح است و به خوبى مراد گوينده يا كننده را مى‌رساند.

٣.اقسام مجمل

مجمل به طور كلى بر دو قسم است:

١.گاهى اجمال در الفاظ است.

٢.و گاهى در افعال.

آنجا كه در الفاظ باشد،گاهى در لفظ مفرد است مثل كلمۀ عين كه لفظ مشترك است و عند الاطلاق انسان نمى‌داند كه متكلم كدام يك از معانى او را اراده كرده است، و گاهى در لفظ مركب و جمله است مثل:ضرب زيد عمروا فضربته،كه نمى‌دانيم ضمير ضربته به زيد برمى‌گردد يا به عمرو.

و آنجا كه اجمال در فعل باشد،مثل اينكه پيامبر در وقت معينى،دو ركعت نماز به جاى آورد و ما ندانستيم كه آيا اين عمل را به قصد وجوب انجام داد يا به قصد استحباب؛پس مراد فاعل براى ما روشن نيست.

٤.اقسام مبين

مبين داراى دو تقسيم است:

١.المبين اما نص و اما ظاهر:نص آن است كه دلالتش بر مراد و مقصود متكلم، يقينى و صددرصد باشد و احتمال خلاف ندهد.مثل:زيد قائم-ان اللّه بكل شىء قدير.