جهاد اسلامى در عصر حاضر - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٦٧ - فصل پنجم پايدارى تا چه وقت

فصل پنجم: پايدارى تا چه وقت‌

در گذشته فهميديم كه از بدترين گناهان كبيره، يكى فرار از ميدان جهاد و كارزار است. يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا ... در موقع ملاقات با دشمنان پايدارى و ثبات داشته باشيد.

در اين‌جا بحث بر سر اين مطلب است كه از نظر فقهى تا چه حد پايدارى و ثبات در معركه قتال و جنگ با كفار واجب است؟ آيا تا آخرين رمق حيات و كشته شدن و يا تا حدى خاص؟

در فقه شايد خلافى نباشد كه اگر دشمن دو برابر مسلمانان، و يا كمتر از دوبرابر مسلمانان باشند، فرار جايز نيست‌[١] و به نظر اكثر فقها اين حكم در فرض گمان به هلاكت و كشته شدن هم ثابت است‌[٢] و اگر دشمن بيشتر از دوبرابر باشد، حرمت فرار از بين مى‌رود و به نظر ما فرار جايز مى‌گردد.[٣] ريشه اين فتوا آيه مباركه قرآنست: يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ عِشْرُونَ صابِرُونَ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ. الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْكُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِيكُمْ ضَعْفاً فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ وَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ أَلْفٌ يَغْلِبُوا أَلْفَيْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ. (انفال ٦٦)

[١] ص ٥٦ ج ٢١ جواهر الكلام و ص ٣٨٥ ج ١٠ مغنى و شرح كبير

[٢] ص ٦١ ج ٢١ جواهر

[٣] يكى از كسانيكه فرار را حتى در اين صورت حرام دانسته-- ابن حزم ظاهرى در كتابش محلى ص ٢٩٢ ج ٧ است ولى او بسيار كج‌سليقه و نافهم است.