حكمت نامه عيسى بن مريم

پيش گفتار

حكمت، در قرآن و حديث

اقسام حكمت

1 حكمت علمى

2 حكمت عملى

3 حكمت حقيقى

سرآمد حكيمان

انديشه تدوين حكمت نامه ها

1 ضرورت اتّحاد جبهه ايمان، در برابر كفر و دنياپرستى

2 ضرورت تأسّى به پيامبران الهى

عيسى عليه السلام، از پيامبران بزرگ الهى

حكمت نامه عيسى بن مريم عليه السلام

يك حكمت هاى عقلى و علمى

دو حكمت هاى اعتقادى

سه حكمت هاى عبادى

چهار اخلاق و رفتار نيكو

پنج اخلاق و رفتار زشت

شش مَثَل ها و حكمت ها

هفت اندرزهاى خداوند به عيسى بن مريم عليه السلام

تذكّر مهم

سپاس گزارى از همكاران

فصل يكم حكمت هاى عقلى و علمى

1/ 1 تشويق به بينشورى و انديشه ورزى

1/ 2 فرا گرفتن علم و حكمت

1/ 3 ما يَجِبُ عَلَى العالِمِ

1/ 3 وظايف دانشمند

الف- آموزش دادن علم و حكمت

ب- به كار بستن دانش خود

ج- آموختن حكمت به شايستگان آن

د- دورى از خودپسندى

ه- عبرت آموزى از نادان

و- فروتنى

ز- نرم دلى

ح- احتياط

1/ 4 گراميداشت دانشمند

1/ 5 نكوهش دانشمندان فاسد

فصل دوم حكمت هاى عقيدتى

2/ 1 يگانگى خدا

2/ 2 احساس نياز به خداوند

2/ 3 شناخت نشانه هاى دين

2/ 4 سلامت دين

2/ 5 سلامت در سه جايگاه

2/ 6 اهميت دادن به آخرت

2/ 7 عذاب قبر

2/ 8 حسابرسى روز رستاخيز

2/ 9 هراس روز رستاخيز

فصل سوم حكمت هاى عبادى

3/ 1 تشويق به عبادت

3/ 2 آفت عبادت

3/ 3 نماز

3/ 4 نماز شب

3/ 5 روزه

3/ 6 ياد خدا

3/ 7 آمرزش خواهى

3/ 8 ستايش خدا

3/ 9 اهل مسجد بودن

3/ 10 دعا

3/ 11 برخى از دعاهاى عيسى بن مريم 7

فصل چهارم اخلاق و رفتارنيكو

4/ 1 شتافتن به سوى توبه

4/ 2 پاك كردن دل

4/ 3 اخلاص

4/ 4 خدا دوستى

4/ 5 دوستى بينوايان

4/ 6 نفرت از گنه پيشگان

4/ 7 پرهيزگارى

4/ 8 توكّل

4/ 9 زهد

4/ 10 وا نهادن خواهش هاى دل

4/ 11 مبارزه با شيطان

4/ 12 آمادگى براى مرگ

4/ 13 گريستن از ترس خدا

4/ 14 شكيبايى

4/ 15 شرم كردن از خدا

4/ 16 شرم كردن از مردم

4/ 17 انصاف

4/ 18 مهربانى كردن به يكديگر

4/ 19 سپاس گزارى

4/ 20 فروتنى

4/ 21 حلال خوارى

4/ 22 نگران نبودن براى روزى

4/ 23 آمادگى براى تحمّل دشمنى مردم

4/ 24 انتقام نگرفتن

4/ 25 پند گرفتن و عبرت آموختن

4/ 26 آرزوى سازنده

4/ 27 خوددارى از آزار رسانى

4/ 28 بى نيازى از مردم

4/ 29 همنشينى با نيكوكاران

4/ 30 ستم ستيزى

4/ 31 غنيمت شمردن فرصت

4/ 32 خوردن از دسترنج خود

4/ 33 كار نيك

4/ 34 اهميت دادن به پايانِ كار

4/ 35 آشتى دادن مردم

4/ 36 خدمت رسانى به مردم

4/ 37 دلجويى از كسى كه بر او خشم گرفته اى

4/ 38 نيكى به كسى كه بدى كرده

4/ 39 انفاق در راه خدا

4/ 40 امر به معروف و نهى از منكر

4/ 41 نگه داشتن زبان

4/ 42 ارزيابى سخن

4/ 43 متعادل كردن اندوه و شادى

4/ 44 خوش رويى

4/ 45 مهمان نوازى

4/ 46 شستن گوشت، پيش از پختن آن

4/ 47 نيكى به حيوانات

4/ 48 ديدن زيبايى هر چند در لاشه سگ!

فصل پنجم اخلاق و رفتار زشت

5/ 1 دنيادوستى

5/ 2 گناه

5/ 3 وسوسه درونى در نافرمانى خدا

5/ 4 بدخُلقى

5/ 5 بدگمانى به خدا

5/ 6 بدگمانى به مردم

5/ 7 دورويى

5/ 8 ناخرسندى از قضاى خدا

5/ 9 خشم

5/ 10 بردبارى

5/ 11 آزمندى

5/ 13 عيبجويى

5/ 14 خودپسندى

5/ 15 شهرت طلبى

5/ 16 رنجش از انتقاد و خوش حالى از ستايش

5/ 17 دروغ

5/ 18 ستايش دروغين

5/ 19 چشم چرانى

5/ 20 زنا

5/ 21 سوگند خوردن

5/ 22 انباشتن ثروت

5/ 23 پرخورى

5/ 24 شراب خوارى

5/ 25 خنده بيجا

5/ 26 غم و شادى نابه جا

فصل ششم مَثَل ها و حكمت ها

6/ 1 مَثَل عالم بى عمل

6/ 2 مَثَل دانشمندان فاسد

6/ 3 مَثَل دل انسان حكيم

6/ 4 مَثَل حكمت، در دل آدمى

6/ 5 مَثَل كسى كه حكمت را به نا اهل مى سپارد

6/ 6 مَثَل دلى كه با ياد مرگ، نرم نشود

6/ 7 مَثَل نيازمندى دل به پاكى

6/ 8 مَثَل عابد خودپسند

6/ 9 مَثَل آموختن حكمت از كسى كه خود از آن بهره نمى برد

6/ 10 مَثَل دنيا

6/ 11 مَثَل بندگان دنيا

6/ 12 مَثَل منافق

6/ 13 مَثَل دنيادار

6/ 14 مَثَل دنيا و آخرت

6/ 15 مَثَل كسى كه نافرمانى خدا مى كند

6/ 16 مَثَل كسى كه نهى از منكر نمى كند

6/ 17 مَثَل عيبجوى ديگران

6/ 18 مَثَل كسى كه دو بار زاده مى شود!

فصل هفتم اندرزهاى خداوند متعال به عيسى

7/ 1 شناخت يگانگى خدا

7/ 2 شناخت فرستاده خدا

7/ 3 ياد خدا، نزديكى به او با نوافل و توكل به او

7/ 4 شكيبايى و خشنودى

7/ 5 ياد خدا و دوستى او

7/ 6 بيدارى از غفلت

7/ 7 ميراندن دل با خَشْيت

7/ 8 شب زنده دارى و روزه دارى

7/ 9 پيشى گرفتن در كار خير

7/ 10 خيرخواهى و دادگرى

7/ 11 همنشينى نكردن با سَرگشتگان

7/ 12 فروتنى در برابر خدا

7/ 13 گريستن بر خود

7/ 14 نرم سخن گفتن، به همه سلام كردن، هشيارى

7/ 15 اندوه سودمند

7/ 16 فروتنى و شكيبايى

7/ 17 غنيمت شمردن فرصت

7/ 18 مهربانى با ناتوان

7/ 19 گريه بر خود، حضور در جايگاه هاى نماز

7/ 20 هلاكت امتّ هاى نافرمان

7/ 21 مدارا با ناتوان، زارى در دعا

7/ 22 دنيا جاى پاداش و كيفر نيست

7/ 23 اجابت دعا

7/ 24 اندك بودن شكيبايان

7/ 25 هشدار در باره مهلت دادن خدا

7/ 26 پاسخ دعاى ستمگر!

7/ 27 انتظار خدا براى بازگشت افراد غافل!

7/ 28 هماهنگى باطن با ظاهر، پرهيز از حرام، فرو بستن چشم

7/ 29 مهربانى، ياد مرگ، پرهيز از سرگرمى و غفلت

7/ 30 توبه، هشدار از نفرين مظلوم

7/ 31 خطر همنشين بد

7/ 32 توبه، غنيمت شمردن فرصت

7/ 33 بى رغبتى به دنيا، عبرت آموزى از پيشينيان

7/ 34 هشدار به گنه كاران

7/ 35 خوى خدا گرفتن، نهى از نافرمانى خدا

7/ 36 برترين گراميداشت

7/ 37 پاكسازى ظاهر و باطن

7/ 38 هشدار در باره بُخل

7/ 39 آراستگى به دين، دوستى با بينوايان، فروتنى در راه رفتن

7/ 40 كوشيدن در كار، تلاوت كتاب خدا با پاكى و آواز حزين

7/ 41 روى گردانى از دنيا

7/ 42 تشويق به آخرت

7/ 43 پيشى گرفتن در مراتب اخروى

7/ 44 هشدار در باره آتش دوزخ

7/ 45 در نظر داشتن خدا

7/ 46 نكوهش افراد دوچهره

7/ 47 غفلت، ذكر، خاكسارى

7/ 48 پاداش شكيبايى

7/ 49 نيكو سخن گفتن، آموختن

7/ 50 پيش فرستادن كارهاى نيك، شفاى دل ها

7/ 51 مكر، فراموش كردن خدا

7/ 52 محاسبه نفس

7/ 53 آفرينش عيسى 7

7/ 54 محبوب ترينِ خلق، نزد خدا

7/ 55 هشيارى، تسبيح و تقديس

7/ 56 آنچه مانع كُفر مى شود

7/ 57 هشدار درباره دنيا

7/ 58 دعاى محبّت پيشگان

7/ 59 هشدار در باره گناه

7/ 60 خَشْيت از خدا

7/ 61 فرمان برى از خدا

7/ 62 رضايت خلق و نارضايتى خالق

7/ 63 ياد خدا، در خلوت و آشكار

7/ 64 دعاى كسى كه در حال غرق شدن است

7/ 65 سوگند دروغ، كوتاهى عمر دنيا

7/ 66 نامه اعمال

7/ 67 زيبايى ظاهر و زشتى باطن

7/ 68 درآمد حرام، شنيدن ناسزا، روى كردن دل به سوى خدا

7/ 69 شادى، گريه، انصاف، دوستى، روى گردانى از نادانان

7/ 70 رفتار با نيكوكاران و ستمگران

7/ 71 تهديد به مجازات

7/ 72 ويژگى هاى سَرور پيامبران

7/ 73 هشدار در باره دنيا

7/ 74 در جستجوى عيب هاى خود بودن و عيبجويى نكردن از ديگران

7/ 75 دقّت در سرنوشت ستمگران

7/ 76 هشدار در باره نافرمانى خدا

7/ 77 قناعت، دنيا دوستى

7/ 78 پاكى دل، فراوان ياد كردن خدا در تنهايى

7/ 79 شرك، پيشى گرفتن در كارهاى نيك

7/ 80 گريه، خاكسارى

7/ 81 يارى خواستن از خدا در سختى ها

حكمت نامه عيسى بن مريم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١١ - ٤/ ٩ زهد

گفتند: تو ما را در زندگى به هر چه سخت است، فرمان مى‌دهى؟!

فرمود: «راه نجات شما در اين است. شما به ملكوت آسمان‌ها وارد نمى‌شويد مگر آن كه هر يك از شما اين كارها را با ميل و رغبت انجام دهد».

گفتند: چگونه اين كارها را انجام دهيم؟

فرمود: «آيا نمى‌بينيد كه انسان هرگاه گرسنه شود، دوست داشتنى‌ترين چيز نزد او يك تكّه نان است، اگر چه جوين باشد؟ و هرگاه تشنه شود، دوست داشتنى‌ترين چيز برايش آب است، اگر چه آب خالى باشد؟ و هرگاه مدّتى طولانى در شب نخوابد، دوست داشتنى‌ترين چيز برايش آن است كه لختى سر بر زمين گذارد و بخوابد؟!».

١٥٧. المصنّف‌ ابن ابى شيبه- به نقل از علاء بن مسيّب، از مردى كه برايش روايت كرد-: حواريان به عيسى بن مريم عليه السلام گفتند: خوراك تو چيست؟

فرمود: «نان جو».

گفتند: پوشاك تو چيست؟

فرمود: «پشمينه».

گفتند: زيرانداز تو چيست؟ فرمود: «زمين».

گفتند: اينها همه سخت‌اند!

فرمود: «هرگز به ملكوت آسمان‌ها و زمين نمى‌رسيد مگر آن كه اين كارها را با لذّت (/ ميل) انجام دهيد».

١٥٨. تنبيه الخواطر: حواريان به عيسى عليه السلام گفتند: چرا تو روى آب راه مى‌روى، ليكن ما توان آن را نداريم؟

به آنان فرمود: «دينار و درهم در نظر شما چگونه‌اند؟ گفتند: نيكويند.

فرمود: «امّا نزد من با كلوخ يكسان اند».

١٥٩. تاريخ دمشق‌- به نقل از يونس بن عبيد-: عيسى بن مريم عليه السلام مى‌فرمود: «هيچ كس‌