حكمت نامه عيسى بن مريم - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١ - سرآمد حكيمان

خَشيَةُ اللَّهِ رَأسُ كُلِّ حِكمَةٍ.[١]

بيم از خداوند عز و جل، اساس هر حكمتى است.

حكمت حقيقى، جاذبه‌اى عقلانى بر ضدّ كشش‌هاى نفسانى است‌[٢]

كه هر اندازه در جان انسانْ قوّت يابد، به همان اندازه، تمايلات نفسانى در او ضعيف مى‌شوند،[٣]

تا آن جا كه كاملًا از بين مى‌روند.[٤]

در اين حال است كه عقل به طور كامل، زنده مى‌گردد[٥]

و اداره انسان را به دست مى‌گيرد و از آن پس، زمينه‌اى براى انجام دادن كارهاى ناشايست، در وجود انسان، باقى نمى‌مانَد. در نتيجه، حكمت، با عصمت، همراه مى‌گردد[٦]

و در نهايت، همه ويژگى‌هاى حكيم و عالِم حقيقى، براى آدمى حاصل مى‌گردد و در بالاترين مراتب علم و حكمت، به والاترين درجات خودشناسى، خداشناسى، امامت و رهبرى دست مى‌يابد.

سرآمد حكيمان‌

پيامبران الهى، سرآمد حكيمانى هستند كه به قلّه‌هاى حكمت علمى، عملى و حقيقى دست يافته‌اند، و از جانب خداوند سبحان، مأمور آموختن علم و حكمت به جامعه بشر شده‌اند.

[١]. حلية الأولياء: ج ٢ ص ٣٨٦، مسند الشهاب: ج ١ ص ٥٩ ح ٤١.

[٢]. اشاره است به روايتى از امام صادق عليه السلام:« الحكمة ضدّ الهوى؛ حكمت، ضدّ هوس است»( الخصال: ص ٥٩١ ح ١٣).

[٣]. اشاره است به حديثى از امام على عليه السلام:« كلّما قويت الحكمة ضعفت الشهوة؛ هر گاه حكمت نيرومندگردد، خواسته‌هاى نفسانى ضعيف مى‌شوند»( غرر الحكم: ح ٧٢٠٥).

[٤]. اشاره است به حديثى از امام على عليه السلام در وصف مؤمن:« ميتة شهوته؛ خواسته‌هاى نفسش مُرده‌اند»( نهج‌البلاغة: خطبه ١٩٣).

[٥]. اشاره است به حديثى از امام على عليه السلام در وصف سالك إلى اللَّه:« قد أحيا عقلَه وأمات نفسَه؛ خِردش رازنده كرده و نفسش را ميرانده است»( عيون الحكم والمواعظ: ص ٣٦٦).

[٦]. ر. ك: دانش‌نامه عقايد اسلامى: ج ٢ ص ٣٨١( معرفت‌شناسى/ بخش پنجم/ فصل سوم: آثار حكمت/ عصمت).