ما بر این عقیده‌ایم که غربت دوم در دوران ما رخ داده است و مشابهت‌های زیادی میان غربت اسلام در صدر اسلام و غربت عصر ما در افکار و شعارها و فراخوان‌های جاهلی مشاهده می‌کنیم و
شاهد بازگشت جاهلیت به زندگی و زدودن ارزش‌های اسلام از ساحت جامعه در عرصه وسیع جهان اسلام هستیم.

امّا فرق بین دو غربت آن است که غربت اول از کمی طرفدار و غربت دوم از ضعف مسلمانان است، نه از اندکی آنان.

روی احمد فیالمسند، عن ثوبان مولی رسول‌الله٦: توشک أن تداعی علیکم الأمم من کل أفق کما تداعی الأکلة علی قصعتها. قال: قلنا یا رسول‌الله! أمن قلّة یومئذٍ؟ قال: انتم یومئذٍ کثیر، و لکن تکونون غثاء کغثاء السیل ینتزع المهابة من قلوب عدوکم و یجعل فی قلوبکم الوهن. قال: قلنا و ما الوهن؟ قال: حبّ الدنیا و کراهیة الموت؛[١]

ثوبان از پیامبر اسلام٦ نقل کرده است که فرمود: نزدیک است که امت‌های دیگر از هر کرانه علیه شما جمع گردند؛ چنان‌که گرسنگان بر گرد سفره جمع شوند. گفتیم: ای رسول خدا، آیا [این اجتماع دشمنانه] در چنان روزی به خاطر کمی مسلمانان است؟ فرمود: شما در آن هنگامه بسیارید، امّا مانند خس و خاشاک روی سیل هستید و [خداوند] هیبت شما را از دل دشمنانتان برمی‌دارد و در دل شما «وهن» می‌اندازد. عرض کردیم: «وهن» چیست؟ فرمود: دنیادوستی و بیزاری از مرگ.

این حدیث نشانه‌های غربت جدید را به تصویر می‌کشد و از آن فهمیده می‌شود که غربت جدید با غربت اول تفاوتی اساسی دارد. غربت اول از کمی بود، آن‌گاه که مسلمانان گروهی اندک و تحت تعقیب در مکه بودند و غربت دوم از ضعف نفس مسلمانان است.

٣. اقسام چهارگانه غربت

غربت گونه‌های دیگری چون غربت دیار، غربت تمدنی، غربت گمنامی و غربت انس با خدا دارد.

دو غربت اول و دوم ناگزیر است و غربت سوم و چهارم اختیاری است.

١ ـ٣. غربت از دیار

هجرت، حالت دیرینه‌ای در تمامی پیامبری‌های خدای تعالی است؛ زیرا همه فراخوانی‌ها به یکتاپرستی با زور و خشونت از سوی مستکبران به منظور ریشه‌کنی آن روبه‌رو شده است. و به خاطر آن که حاملان رسالت از فتنة شکنجه و دشمنی، زورگویی و ستیزه‌جویی در امان باشند و رسالت از خطر ریشه‌کنی سر به سلامت برد، ناچار از هجرت بودند تا آن‌که رسالت بتواند بر روی زمین جای گیرد و سیاست و جامعه و فرهنگ پدید آید.

[١].بحارالانوار، ج٨، ص١٢.