علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥١ - روايات اهلبيت در منابع اهلسنت
اختلافات به مبناي اهلسنت در شمارش روايات مربوط است؛ چرا كه اهلسنت در شمارش روايات تنها طرق را ميشمارند، نه متون را.[١] مؤيد اين نظريه آمار ارائهشده در كتابهايي مثل المسند الجامع است كه در آنها اصل بر ارائة متون بدون تكرار است؛ براي نمونه بشار عواد در المسند الجامع ـ كه در آن روايات بيش از بيست كتاب مهم اهلسنت را با حذف مکررات، جمعآوري كرده ـ تنها ٤٢٤ متن از امام علي٧ نقل كرده است.[٢] از سوي ديگر، سخن ابونعيم اصفهاني ـ كه تعداد روايات ايشان را چهارصد و اندي ذكر كرده است ـ[٣] ميتواند مؤيد ديدگاه بشار عواد باشد.
الف. مسند احمد
احمد بن حنبل در مسند خود تعداد ٨١٩ روايت از امام علي نقل كرده است كه اين تعداد با حذف مکررات، به ٤٢٠ روايت ميرسد.[٤] (نمودار شمارة ١)[٥] اگر چه اين تعداد، عدد درخور توجهي است
و در مقايسه با روايات خلفاي راشدين بيشتر است؛ چرا كه تعداد روايات ابوبكر در مسند احمد، بدون حذف مكررات ٨١، روايات عمر ٣١٦ و روايات عثمان ١٦٢ روايت است، اما در مقايسه با برخي ديگر از صحابه اين ميزان اندك است؛ براي مثال، تعداد روايات عبدالله بن عباس در مسند احمد بيش از هزار و هفتصد و روايات عبدالله بن عمر بيش از دو هزار روايت است. اين در حالي است كه هم ابنعباس و هم ابنعمر از نظر سني از علي كوچكترند و از نظر سبقت در اسلام و ميزان دانش نيز شاگرد آن حضرت
به شمار ميروند.
نكتة در خور توجه ديگر، اینکه ميزان روايات افرادي مثل ابوذر و عمار بن ياسر ـ كه از نظر فكري مشرب شيعي دارند ـ نيز در مسند احمد بسيار اندك است؛ براي مثال، روايات ابوذر در مسند احمد، بدون حذف مكررات، ٢٩٤ روايت و تعداد روايات عمار بن ياسر تنها ٣٦ روايت است كه عددي بسيار ناچيز است؛ چرا كه عمار بن ياسر و ابوذر هر دو از سابقان در اسلام بودهاند و انتظار ميرود روايات بيشتري از ايشان نقل شود.[٦]
ب. صحيحين
روايات بخاري و مسلم از امام علي بسيار اندك است. ابنجوزي گفته است كه تنها ٤٤ روايت از ايشان در صحيحين آمده است كه بيست روايت متفقعليه است و بخاري در نُه روايت و مسلم در پانزده روايت
[١]. معجم رجال الكتب التسعة، ج٣، ص٧٣.
[٢]. اصحاب الفتيا من الصحابة و التابعين، ص ٤١ ، به نقل از برقي.
[٣]. همان؛ تلقيح فهوم اهل الأثر، ص٢٦٤.
[٤]. بقي بن مخلد و مقدمة مسنده، ص٨٠.
[٥]. مسند الإمام احمد، ج٢، ص١.
[٦]. بقي بن مخلد و مقدمة مسنده، ص٢٠.