٧. و فی حدیث الاعمش، عن ابی اسحاق، عن ابی الأحوص، عن عبدالله بن مسعود، قال: قال رسول‌الله٦: إن الاسلام بدأ غریباً و سیعود غریباً، کما بدأ، فطوبی للغرباء. قیل: و من الغرباء یا رسول‌الله؟ قال: نوازع الناس؛

پیامبر٦ فرمود: اسلام با غربت آغاز شد و در آینده غریب خواهد شد، چون روز آغاز، پس خوشا به حال غریبان! پرسیده شد: ای رسول خدا، غریبان کیان‌اند؟ فرمود: دوری‌کنندگان از مردم.

٨. و فی حدیث عبدالله بن عمر، قال النبی٦ ذات یوم و نحن عنده: طوبی للغرباء. قیل: و من الغرباء یا رسول‌الله؟ قال: اناس صالحون قلیل فی ناس سوء کثیر، من یعصهم اکثر ممّن یطیعهم؛

عبدالله بن عمر گوید: روزی نزد پیامبر اکرم٦ بودیم، فرمود: خوشا به حال غریبان! پرسیده شد: ای رسول خدا، غریبان چه کسانی هستند؟ فرمود: مردمِ صالحِ اندک در میان مردم بد فراوانی که بدکردارانشان افزون از اطاعت پیشگانشان است.

٩. و عن عبدالله بن عمر، قال: إنّ احب شیء الی الله الغرباء. قیل: و من الغرباء؟ قال: الفرارون بدینهم، یجتمعون الی عیسی بن مریم٧ یوم القیامة؛

دوست داشتنی‌ترین چیز نزد خدا غریبان هستند. پرسیده شد: غریبان چه کسانی هستند؟ فرمود: گریزندگان به خاطر دینشان؛ آنها که در روز رستاخیز به گرد عیسی ‌بن مریم٧ جمع می‌شوند.

١٠. و فی حدیث آخر: بدأ الاسلام غریباً و سیعود غریباً کما بدأ فطوبی للغرباء. قیل: و من الغرباء یا رسول‌الله؟ قال: الذین یحیون سنّتی و یعلّمونها الناس؛[١]

اسلام با غربت آغاز شد و در آینده نیز غریب خواهد شد، چون روز آغاز. پس خوشا به حال غریبان! گفته شد: ای رسول خدا، غریبان چه کسانی‌اند؟ فرمود: کسانی که سنّت مرا زنده می‌سازند و به مردم می‌آموزند.

٢. معنای غربت در روایات

غربت در مقابل الفت و انس است و معنای حدیث چنین است: اسلام از روز اول پیدایش غریب بود، به گونه‌ای که کسی با آن آشنا نبود و مردم آن را نمی‌شناختند؛ مردم از توحید آگاه نبودند و ارزش آن را نمی‌دانستند و مسلمان‌ها کم بودند و فراری و تحت تعقیب و در رنج و آزار.

این برخوردها در محاصره پیامبر و خاندان و اصحابش در دوره‌ای در شعب ابوطالب به اوج خود رسید. مسلمانان در خلال این محاصره آزار و سختی‌های زیادی متحمل شدند. سپس اسلام برای مردم شناخته شد و مردم بدان روی آوردند و گروه‌هایی به آن گرویدند و خداوند برای آنها زمین را گشود... و بدین سان، مرحله اول غربت به پایان رسید و اسلام بار دیگر غریب خواهد شد.

[١].اکمال‌الدین، ج١، ص٣٠٨.