چنان‌که پیش‌تر گذشت، به شهادت تاریخ، امامان گاه در احادیث به کنیه و لقب خوانده ‌شده‌اند. این امر در بسیاری موارد، از باب تقیه بود، اما نباید از نظر دور داشت که ایشان کنیه‌هایی غیر از موارد حدیثی داشته‌اند که در اینجا اشاره‌وار به کنیه‌های هر یک و کنیه‌های حدیثی میان آنان ـ که در تشخیص احادیث و اسناد آن اهمیت دارد ـ می‌پردازیم. آقای حسینی جلالی این مبحث را چنین ارائه نموده‌اند:

برای معصومان: دو نوع كنیه متصور است: الف. كنیه‌هایی که برای استعمال عمومی و روزمره وضع شده‌بود که در كتب تاريخ و سيره ذکر شده ‌است که به شرح زیر می‌آید: ١. كنيه پیامبر٦: أبوالقاسم؛ ٢. كنيه علی بن أبی طالب٧: أبوالحسن، و أبوالحسين، و أبوتراب؛
٣. كنيه امام حسن بن علی٧: أبومحمد؛ ٤. كنيه امام حسين بن علی٧: أبوعبدالله؛ ٥. كنيه امام علی بن حسين٧: أبوالحسن، و أبومحمد، و أبوبكر. و به قول ابن أبي الثلج در روايت دیگری: أبوالحسين؛ ٦. كنيه امام محمد بن علی٧: أبوجعفر؛ ٧. كنيه امام جعفر بن محمد٧: أبوعبدالله؛ ٨. كنيه امام موسى بن جعفر٧: أبوالحسن، و أبوإبراهيم؛ ٩. كنيه امام علی بن موسى٧: أبوالحسن؛ ١٠. كنيه امام محمد بن علی٧: أبوجعفر؛ ١١. كنيه امام علی بن محمد٧: أبوالحسن؛ ١٢. كنيه امام حسن بن علی٧: أبومحمد؛ ١٣. كنيه قائم٤: أبوالقاسم.

ب) كنیه‌هایی از معصومين: که در كتب حديث و أسانيد روايات به چشم می‌خورد که از این قرار است: أبو إبراهيم، امام كاظم٧. و أبو إسحاق، امام صادق٧. و أبو جعفر، مشترک بين امام باقر و امام جواد٨؛ اکثراً مطلق به کار رفته است و اگر به اول قید خورده باشد، امام باقر و به ثاني مقید باشد، امام جواد٧ است. و أبوالحسن، مشترك بين أميرالمؤمنين٧، و امام زين‌العابدين٧، و امام كاظم٧، و امام رضا٧، و امام هادی٧ است و کمتر پیش می‌آید که در احادیث، مقصود امام علی٧ باشد. در صورت اطلاق، معمولاً امام كاظم٧ است. در این صورت، گاه منظور امام رضا٧ است. این کنیه اگر مقيد به اول باشد، امام كاظم٧ است. و در صورت تقیید به ثانی، امام رضا٧ است. و با قید ثالث بر امام هادی٧ دلالت دارد. و در صورت اطلاق، با قرینه به یکی از آن دو اختصاص دارد. و أبو الحسنين مختص اميرالمؤمنين٧. و أبوعبدالله، مشترك بين امام حسين٧، و امام صادق٧ است؛ ولی اگر به صورت مطلق در كتب اخبار وارد شود، مراد امام صادق٧ است. أبوالقاسم، مشترك بين حضرت رسول٦، و حضرت صاحب٧ است؛ اما در بیشتر موارد، مقصود از اطلاق آن در كتب اخبار حضرت صاحب٧ است. أبو محمد، مشترك بين امام حسن مجتبى٧، امام زين‌العابدين٧، امام حسن عسكری٧ است. ولی در اکثر موارد اطلاق آن در كتب اخبار، بر امام حسن عسكری٧ دلالت دارد. گاه نیز در روایات دیده شده که امام زمان به أبوجعفر خوانده شده است؛ گرچه این کنیه در میان کنیه‌های معمول حضرت ذکر نشده ‌است.[١]

[١]. ابومرة كنيه ابليس است، و برای فرعون و نيز شخص نادان و احمق هم گفته شده است، از این رو، امام از آن نهی فرموده‌اند.