درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤ - شبهه فخر رازی درباره وجود حرکت

وجود شیء دوم مجاور وجود شیء اول است.

پس در واقع زمان چیزی جز مجموعی از آنات متتالی نیست و زمانیات عبارتند از یک سلسله آنیات متتالی. معنای «آنیات متتالی» این است که همانطور که در مورد «آن»، این «آن» وجود پیدا میکند و سپس معدوم میشود و «آنِ» دیگر در کنار آن وجود پیدا میکند و معدوم میشود، در آنیات هم این شیء در این آن وجود پیدا میکند و به کلی معدوم میشود و در آنِ بعد شیء دیگری وجود پیدا میکند و به کلی معدوم میشود و همینطور، و ما خیال میکنیم یک شیء متصل الوجود در اینجا هست.

به این بیان، فخر رازی میگوید محال است که شیء، وجود تدریجی داشته باشد.

وقتی که محال شد شیء وجود تدریجی داشته باشد همان یک نحوه وجود بیشتر نمیتواند باشد: وجود فقط میتواند دفعی باشد و بس.

این مطلب نظیر حرفی [است که عارفان میگویند [١].] آنها معتقدند که فیض وجود از ذات واجب تعالی آناً فآناً صادر میشود: