درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨٤ - گریزی به یکی از راههای اثبات نفس

میشود که در آن به چهل درصد آهن احتیاج دارد و به چهل درصد عنصر دیگر نیازمند است در حالی که در محیط قبلی به بیست درصد آن نیازمند بود. در این هنگام از درون فعالیت آغاز میشود، بدن اضافات را بیرون میریزد و آهن به قدر کافی در خود جذب میکند. آیا این خودش بهترین دلیل نیست بر اینکه در موجود زنده قوهای که «حاکم» بر عناصر مادی است وجود دارد؟

البته هم حاکم است و هم محکوم، چون نفس و بدن مؤثر در یکدیگر هستند ولی این قوه بیش از مقداری که متأثر باشد، مؤثر است.

به هر حال همانطور که حرکات بر دو قسم است، حرکاتی که جمادات دارند نیز بر دو قسم است: حرکت اینی و حرکت غیر اینی. در خصوص حرکات اینی نظر این فلاسفه این است که طبیعت آن وقت حرکت میکند که از آنچه که ملایم ذات اوست خارج شده باشد و حرکت برای برگشت به حالت اول به وجود میآید. مثلًا معتقدند که سنگ از آن جهت به زمین میافتد که از حالت اصلی خودش خارج شده است.

این بحث دامنه داری است که اگر ان شاء اللَّه به اواخر مباحث حرکت رسیدیم در آنجا آن را ادامه خواهیم داد.