فرَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله الشَّهِيدُ عَلَيْنَا بِمَا بَلَّغَنَا عَنْ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلّ، وَنَحْنُ الشُّهَدَاءُ عَلَى النَّاسِ، فَمَنْ صَدّقَ يَوْمَ القِيَامَةِ صَدَّقنَاهُ، وَمَنْ كَذَّبَ كَذّبْنَاهُ. [٢]

پس رسول خدا صلى الله عليه و آله بدان چه به ما ابلاغ كرده است، گواه بر ماست. و ما گواه بر مردمان هستيم. پس آن كس كه ما را تصديق كند او را در روز رستاخيز تصديق خواهيم كرد و آن كس كه تكذيب كند او را تكذيب خواهيم كرد.

«وَ جهِدُوا فِى اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ‌ ى‌ هُوَ اجْتَبَل- كُمْ وَ مَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِى الدّينِ مِنْ حَرَجٍ مّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَ هِيمَ هُوَ سَمَّل- كُمُ الْمُسْلِمِينَ مِن قَبْلُ‌

[١]. مراد از شهادت در اين جا، شهادت بر اعمال آدميان است. شاهدانِ عمل در دنيا، كه ظرف تحمل شهادت است، از اعمالِ آدميان آگاه مى‌شوند و در روز رستاخيز، كه ظرف اداى شهادت است، بر وفق آن چه ديده‌اند بازگو مى‌كنند. در اين گونه شهادت، گواهان عمل با بينش درونى از آن چه در باطن آدميان مى‌گذرد مى‌بينند و در روز رستاخيز بدان گواهى مى‌دهند. در روز رستاخيز آدميان، به آن چه در دل‌هاشان مى‌گذرد، بازخواست مى‌شوند: «لَّايُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِى أَيْمنِكُمْ وَلكِن يُؤَاخِذُكُم بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ»؛ خداوند شما را در سوگندهاى بيهوده بازخواست نمى‌كند، امّا از آن چه با دل آگاهى است- يعنى آگاهانه سوگند خورده‌ايد- بازخواست مى‌كند» (بقره، آيه ٢٢٥). از اين رو، روز رستاخيز را، روز حضور گواهانِ عمل نيز، گويند: «إِنَّا لَنَنصُرُ رُسُلَنَا وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ فِى الْحَيَوةِ الدُّنْيَا وَ يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهدُ»؛ ما پيامبران خويش و مؤمنان را در زندگى اين جهان و در روزى كه گواهان [به گواهى‌] برخيزند يارى مى‌كنيم» (غافر، آيه ٥١). و روشن است كه اين منزلت كريمانه، براى همه امّت نيست؛ بلكه ويژه كسانى است، كه در دنيا با شهودِ ملكوتى خود، از باطن اعمال و باورهاى آدميان آگاهى يافته‌اند.

[٢]. اصول كافى، ج ١، ص ١٩١؛ مرآة العقول، ج ٢، ص ٣٤٣.