«امْر» لفظ عام و شاملى است كه همه گفتارها و رفتارها را در بر مى‌گيرد، و در اين آيه، به معناى كار و شأن است، [١] و دور نيست كه در اين آيه، «امْر» به معناى اصطلاحىِ آن نيز، يعنى دستور و فرمان، به كار رفته باشد.

بر اين اساس: «اولُوا الأمْر»؛ يعنى آن‌ها كه براى فرمانروايى شايسته‌اند، و به لحاظِ اهميّتِ فرمان‌شان، با همين عنوان «اولُوا الأمْر» در قرآن كريم؛ شناسانده شده‌اند. به تعبير ديگر «اولُوا الأمْر» گروهى از مؤمنان‌اند كه در ميان مسلمانان، موقعيت و جايگاهِ والاىِ ويژه‌اى دارند.

از همين رو، پيروى از فرمانِ‌شان، لازم و ضرورى است. و اين نكته مهمى است كه از آن غَفلت شده و بيش‌تر به توضيح و تبيين مفهومِ «اولُوا الأمْر» و تعيين مصداقِ‌ [٢] آن پرداخته شده است.

[١]. امَرَ امْراً وَامارَةً وَآمِرَةً؛ او را در اقدام به كارى مكلّف كرد و بدو دستور داد، فرمود به او، براى كارى اشاره كرد. پس او آمِر: فرمانده و دستوردهنده و آن ديگرى مأمور: فرمانبردار و دستورگيرنده است.

امَرَ امْراً وَامارَةً وَامْرَةً عَلَيْهِمْ: بر آنان امير و فرمانروا شد. امَرَهُ: بر او حكمرانى كرد، فرمان راند. او را تسلّط و حكمرانى داد: «وَ إِذَآ أَرَدْنَآ أَن نُّهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنَا مُتْرَفِيهَا»؛ چون خواستيم آبادى‌يى را به هلاكت بريم مرفّهانش را تسلّط داديم» (اسراء، آيه ١٦). الْامْر: دستور، فرمان. ج: اوامر. حال، موضوع، پيش‌آمد. ج‌امور.

[٢]. در اين كه «اولوا الامر» چه كسانى هستند، از اهل‌سنّت برخى، آنان را اميران و برخى ديگر، خلفاى چهارگانه و برخى ديگر عالمان گفته‌اند و در روزگار ما، كسانى چون رشيدرضا گويند: دانشمندان بزرگ، رؤسا (رهبران و رئيس مجلس، رئيس قضا، وزراء، استانداران، فرمانداران، شهرداران، اصحاب مصالح عامّه، مديران جمعيت‌ها و شركت‌ها، رهبران احزاب، ناشران، روزنامه‌نگاران و طبيبان و هلمّ جرّاً ... (تفسيرِ المنار، ج ٥، ص ١٩٩). با اين‌گونه برداشت‌ها از آيات قرآن كريم، آدمى به ياد سخن ناصر خسرو مى‌افتد كه: «بايد تكيه بر ديوار داد و بازى زمانه را نگريست». و امّا دانشمندان شيعه، با اقامه دلايل متقن و بر اساس رواياتى كه از رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيده است، اولوا الامر را به جز امامان معصوم عليهم السلام از اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله نمى‌دانند.