معماى هستى - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٢ - ١٠- تكيه بر حس به تنهائى ممكن نيست
هستند.
مثلًا «ويليام جيمز» كه از بنيانگزاران مكتب نو بنياد «پراگماتيسم» است درباره «خدا» مىگويد:
«با اينكه تصور او، مانند تصورات رياضى، واضح و روشن نيست، ولى از لحاظ اينكه يك نظم ايده آلى را كه بايد دائماً حفظ شود مطرح مىسازد و اعتقاد به او سبب مىشود كه افراد امور دردناك را موقتى و جزئى تلقى كنند و تزلزل وجدانى را مطلق و نهائى فرض ننمايند، ارزش علمى در زندگى انسان دارد، از لحاظ روانى فرد را در حال سكون و آرامش قرار مىدهد بنابراين مىتوان وجود خدا را توجيه نمود» [١]
از مجموع اين بحثها چنين نتيجه مىگيريم كه حس بتنهائى نمىتواند رهبر ما گردد تنها مىتواند ابزار و وسائل و موادى در اختيار فكر و ذهن ما قرار دهد كه اگر تحت رهبرى دقيق عقل و ذهن قرار نگيرد نه تنها مشكلى را حل نمىكند بلكه گاهى گمراه كننده نيز هست.
[١]. فلسفه، تأليف دكتر على شريعتمدارى، صفحه ٣٤٦.